Bên lề Quốc hội: Đề xuất phân cấp mạnh, cắt thủ tục để gỡ vướng “quy hoạch treo"

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XIV, ngày 28/11 Quốc hội đã thảo luận ở hội trường về: Dự án Luật Quy hoạch (sửa đổi); dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn.

Trao đổi bên lề Quốc hội, một số đại biểu cho rằng việc bảo đảm tính thống nhất giữa các cấp độ quy hoạch, mạnh dạn phân cấp cho địa phương, đồng thời cắt giảm thủ tục hành chính là những giải pháp then chốt để khắc phục tình trạng “quy hoạch treo”, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao hiệu lực của hệ thống pháp luật về quy hoạch.

Đại biểu Trần Anh Tuấn, Đoàn Quốc hội Thành phố Hồ Chí Minh. Ảnh: Thùy Dương/BNEWS/TTXVN

Về giải pháp bảo đảm tính thống nhất giữa Luật Quy hoạch (sửa đổi) và các luật có liên quan, Đại biểu Trần Anh Tuấn (Đoàn Tp. Hồ Chí Minh) cho rằng hệ thống quy hoạch hiện nay gồm nhiều cấp độ khác nhau như quy hoạch quốc gia, quy hoạch sử dụng đất quốc gia, quy hoạch biển, quy hoạch vùng, quy hoạch tỉnh… và các cấp độ này có mối quan hệ chặt chẽ với nhau.

Theo đại biểu các quy hoạch cấp dưới phải tuân thủ, phù hợp với quy hoạch cấp trên; đồng thời cần tránh việc trùng lặp nội dung với các quy hoạch đã được ban hành và thực hiện trước đó. Đại biểu Trần Anh Tuấn nhấn mạnh, việc rà soát, đối chiếu để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ và chặt chẽ giữa các cấp độ quy hoạch là bước rất quan trọng, giúp quá trình tổ chức thực hiện sau này thuận lợi hơn, nâng cao hiệu lực và hiệu quả của pháp luật về quy hoạch.

Liên quan đến vấn đề được nhiều ý kiến quan tâm là tình trạng “luật treo”, “dự án treo” tại nhiều địa phương, đại biểu Trần Anh Tuấn nhận định rằng muốn khắc phục tình trạng này, quá trình xây dựng quy hoạch phải bắt đầu bằng việc rà soát và đánh giá đúng yêu cầu thực tiễn, bảo đảm phù hợp với chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của quốc gia, của vùng, của ngành và của từng địa phương. Đại biểu cho rằng cần xác định rõ các quan điểm, định hướng phát triển: vùng nào là đô thị, vùng nào là nông thôn, vùng nào là khu vực phục vụ cho các ngành, lĩnh vực cụ thể; cũng như phải phân định rành mạch các loại đất như đất sản xuất, đất đô thị, đất nông nghiệp… Khi những nội dung này được làm rõ thì những phần quy hoạch cũ, không còn phù hợp sẽ phải được mạnh dạn điều chỉnh hoặc loại bỏ.

Theo đại biểu Trần Anh Tuấn, việc điều chỉnh theo đúng chiến lược phát triển sẽ giúp giảm thiểu các dự án không còn phù hợp, hạn chế tối đa tình trạng quy hoạch treo sau mỗi lần điều chỉnh, đồng thời đáp ứng tốt hơn nhu cầu và nguyện vọng của người dân.

Đề cập thêm các đề xuất để Luật Quy hoạch (sửa đổi) phát huy hiệu quả, giúp giải phóng nguồn lực và xây dựng hệ thống quy hoạch thống nhất, tinh gọn, đại biểu Trần Anh Tuấn cho rằng việc phân cấp thẩm quyền phê duyệt quy hoạch về cho các địa phương như hiện nay là phù hợp. Cách làm này gắn sát hơn với thực tiễn phát triển của từng tỉnh, thành; đồng thời tạo điều kiện để các điều chỉnh cần thiết được thực hiện nhanh chóng, linh hoạt hơn.

Đại biểu cũng lưu ý rằng sau quá trình hợp nhất đơn vị hành chính, không gian phát triển rộng hơn khiến các địa phương liền kề có sự tác động qua lại về cả kinh tế và đời sống xã hội, vì vậy cần xem xét các quy định pháp luật liên quan để hỗ trợ triển khai những dự án liên vùng; chẳng hạn có thể cho phép sử dụng ngân sách chung của các tỉnh, thành để thực hiện các dự án này.

Đại biểu Trần Anh Tuấn nhấn mạnh: Nếu pháp luật về quy hoạch thể hiện rõ tính phân cấp cho chính quyền địa phương và các luật liên quan cũng được điều chỉnh theo hướng tương tự, thì quá trình huy động nguồn lực và triển khai quy hoạch thời gian tới sẽ thuận lợi hơn, và hiệu lực, hiệu quả của hệ thống pháp luật về quy hoạch cũng sẽ được nâng cao.

Liên quan đến Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn, đại biểu Nguyễn Trúc Anh (Đoàn Hà Nội) cho rằng, điểm sáng của Luật lần này là việc phân cấp, phân quyền rất mạnh cho chính quyền địa phương hai cấp, phù hợp với mô hình quản lý hiện nay. Theo ông, việc phân cấp, phân quyền cho tỉnh, thành phố để tiếp tục phân cấp xuống cấp xã trong các nội dung quy hoạch đặc biệt là quy hoạch chi tiết, quy hoạch phân khu và kế hoạch phân khu là một bước tiến quan trọng. Đại biểu cũng nhận định: Đây là điểm mới phù hợp trong bối cảnh yêu cầu đẩy mạnh giải ngân đầu tư công, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và giảm bớt thủ tục hành chính; đồng thời giúp chính quyền hai cấp gần dân hơn, trực tiếp xử lý công việc hiệu quả hơn.

Đại biểu Nguyễn Trúc Anh cho rằng việc dự thảo Luật hướng tới mục tiêu cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và rút ngắn quy trình lập quy hoạch từ ba cấp xuống hai cấp là yêu cầu bắt buộc theo Nghị quyết 66 của Trung ương. Theo đại biểu nhìn nhận chính quyền hai cấp có nhiều ưu điểm, nhưng để phát huy hiệu quả thì một mặt phải mạnh mẽ phân cấp, phân quyền xuống địa phương, mặt khác phải giảm bớt tối đa các thủ tục không cần thiết.

Đại biểu cho rằng hiện nay vẫn còn nhiều rào cản hành chính không còn phù hợp trong bối cảnh đã hình thành cơ sở dữ liệu tập trung từ các thủ tục chứng thực, hộ tịch, pháp lý cá nhân cho đến khai sinh, khai tử… Khi dữ liệu đã tập trung, nhiều thủ tục dài dòng có thể được giản lược thành một bước, thậm chí có thể giao cho cấp xã chịu trách nhiệm hoặc xã hội hóa thông qua các văn phòng công chứng.

Đại biểu nhấn mạnh rằng nếu đẩy mạnh phân cấp và đơn giản hóa thủ tục theo hướng bám sát người dân, huy động hiệu quả “chân rết” ở cơ sở, thì chính quyền hai cấp sẽ hoạt động hiệu lực và hiệu quả hơn.