Chuyên gia Canada: Hoàn thiện thể chế để tạo lợi thế cạnh tranh cho Việt Nam

Việc tiếp tục hoàn thiện thể chế, pháp luật có ý nghĩa chiến lược đối với mục tiêu phát triển nhanh, bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh của Việt Nam. Những quyết sách tại Kỳ họp không thường lệ thứ nhất của Quốc hội khóa XVI được kỳ vọng sẽ khơi thông các nguồn lực, tạo động lực tăng trưởng mới, đồng thời củng cố niềm tin của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài và các đối tác quốc tế vào triển vọng phát triển của đất nước.

Trao đổi với phóng viên TTXVN tại Canada, bà Julie Nguyễn, Chủ tịch Trung tâm Nghiên cứu châu Á thuộc Đại học York, nhận định trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược ngày càng gay gắt, kinh tế thế giới còn nhiều bất ổn và các mô hình tăng trưởng truyền thống đứng trước yêu cầu chuyển đổi, chất lượng thể chế đã trở thành một trong những yếu tố quyết định khả năng phát triển của mỗi quốc gia.

Bà Julie Nguyễn trong cuộc trả lời phỏng vấn phóng viên TTXVN tại Canada. Ảnh: Hà Linh - PV TTXVN tại Canada 

Theo bà Julie Nguyễn, một hệ thống pháp luật đồng bộ, minh bạch, ổn định và có khả năng thích ứng sẽ giúp Việt Nam huy động hiệu quả các nguồn lực, củng cố niềm tin của người dân, doanh nghiệp và nhà đầu tư, đồng thời nâng cao khả năng ứng phó với những biến động từ bên ngoài. Thể chế và pháp luật cần thực sự trở thành lợi thế cạnh tranh, tạo nền tảng và động lực cho sự phát triển của đất nước.

Để hướng tới mục tiêu trở thành nước phát triển, có thu nhập cao vào năm 2045, Việt Nam cần tạo ra những động lực tăng trưởng mới, thúc đẩy lực lượng sản xuất và phát triển các ngành công nghiệp mới. Trong tiến trình đó, việc xây dựng pháp luật theo hướng giải phóng sức sản xuất, tháo gỡ các điểm nghẽn và huy động hiệu quả mọi nguồn lực có ý nghĩa then chốt.

Bà Julie Nguyễn nhấn mạnh pháp luật cần mở đường cho phát triển, tạo điều kiện để người dân và doanh nghiệp phát huy vai trò chủ thể, chủ động tham gia vào quá trình phát triển kinh tế - xã hội, đổi mới sáng tạo và ứng dụng khoa học - công nghệ. Khi các quy định rõ ràng, dễ tiếp cận và có tính dự báo cao, doanh nghiệp có thể yên tâm đầu tư dài hạn, mở rộng sản xuất và thử nghiệm những mô hình kinh doanh mới.

Việt Nam cũng cần kết hợp chặt chẽ giữa nguồn lực trong nước và nguồn lực bên ngoài, tận dụng hiệu quả các dòng vốn đầu tư, công nghệ, tri thức và kinh nghiệm quản trị quốc tế. Quá trình hoàn thiện pháp luật cần xuất phát từ điều kiện thực tế và những thế mạnh của Việt Nam, đồng thời tiếp thu có chọn lọc các giá trị tiến bộ và thành tựu của khoa học pháp lý thế giới.

Đề cập đến kinh nghiệm của Canada, bà Julie Nguyễn cho rằng một khung pháp lý hiện đại cần bảo đảm sự cân bằng giữa hiệu quả quản lý nhà nước và yêu cầu tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp. Canada chú trọng quản trị mở, tham vấn công khai trong quá trình xây dựng chính sách, ứng dụng công nghệ để đơn giản hóa thủ tục hành chính và phân định rõ trách nhiệm giữa chính quyền liên bang với chính quyền các tỉnh bang.

Việc tham vấn rộng rãi giúp các cơ quan hoạch định chính sách nhận diện sớm những tác động có thể phát sinh, lắng nghe ý kiến của các đối tượng chịu sự điều chỉnh và nâng cao tính khả thi của quy định sau khi ban hành. Cách làm này vừa góp phần bảo đảm kỷ luật, kỷ cương trong quản lý, vừa tạo môi trường thuận lợi hơn cho hoạt động của người dân và doanh nghiệp.

Theo bà Julie Nguyễn, số hóa dịch vụ công là một kinh nghiệm đáng chú ý của Canada. Việc chuyển các thủ tục phù hợp lên môi trường số giúp tiết kiệm thời gian, chi phí, mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ công và giảm áp lực cho bộ máy hành chính. Từ kinh nghiệm này, Việt Nam có thể tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính gắn với chuyển đổi số, tăng tính liên thông giữa các cơ quan và giảm những yêu cầu không cần thiết đối với người dân, doanh nghiệp.

Đối với các lĩnh vực như đầu tư, tài chính, hải quan, viễn thông, giao dịch điện tử và chuyển giao công nghệ, một khuôn khổ pháp lý minh bạch, nhất quán sẽ góp phần giảm chi phí tuân thủ, rút ngắn thời gian xử lý công việc và thúc đẩy hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Đánh giá về tác động của những quyết sách được Quốc hội thông qua tại kỳ họp lần này, bà Julie Nguyễn bày tỏ tin tưởng các quyết định sẽ tạo ra những chuyển biến tích cực, góp phần nâng cao hình ảnh và vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế. Việc tiếp tục cải cách và hoàn thiện thể chế cho thấy Việt Nam đang theo đuổi một định hướng phát triển rõ ràng, cụ thể và có tầm nhìn dài hạn.

Theo bà, những thành tựu đạt được sau gần 40 năm Đổi mới đã góp phần củng cố niềm tin của giới nghiên cứu, cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài và các đối tác quốc tế. Niềm tin đó cũng sẽ thôi thúc kiều bào đóng góp nhiều hơn về tri thức, kinh nghiệm, công nghệ, đầu tư và kết nối quốc tế cho sự phát triển của quê hương.

Bà Julie Nguyễn cho rằng những quyết sách đúng đắn và kịp thời tại kỳ họp sẽ không chỉ tạo động lực phát triển trong nước mà còn nâng cao uy tín, sức hấp dẫn và vị thế của Việt Nam trong môi trường quốc tế mới./.