Đầu tư công tạo động lực hiện thực mục tiêu tăng trưởng hai con số

Năm nay tổng vốn đầu tư công đạt 1.014.234,2 tỷ đồng, cao nhất từ trước tới nay. Đẩy nhanh giải ngân, sử dụng vốn hiệu quả được kỳ vọng tạo động lực quan trọng cho mục tiêu tăng trưởng trên 10%.

Theo tính toán của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), để đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong năm 2026, GDP 6 tháng còn lại phải tăng gần 12%. Để đạt mục tiêu đó, các động lực tăng trưởng truyền thống gồm đầu tư, sản xuất - xuất khẩu và tiêu dùng vẫn đang được duy trì, phát huy vai trò nền tảng, tạo nên trục vận hành chính của nền kinh tế. Theo bà Nguyễn Thị Hương - Cục trưởng Cục Thống kê, đầu tư công đã trở thành động lực chính, mang tính dẫn dắt tăng trưởng kinh tế trong quý II/2026, khi tiến độ giải ngân được cải thiện so với cùng kỳ, đặc biệt ở các dự án hạ tầng quy mô lớn, có tính lan tỏa cao.

“Việc đẩy mạnh giải ngân không chỉ trực tiếp đóng góp vào tăng trưởng ngành xây dựng và các ngành liên quan mà còn tạo hiệu ứng “kéo” đối với đầu tư khu vực tư nhân, qua đó cải thiện năng lực sản xuất và kết nối hạ tầng trong trung và dài hạn” - bà Nguyễn Thị Hương thông tin.

Nghị quyết số 168/NQ-CP về cập nhật kịch bản tăng trưởng và các giải pháp trọng tâm, nhằm đưa tăng trưởng kinh tế năm 2026 đạt từ 10% trở lên gắn với giữ ổn định kinh tế vĩ mô, được Chính phủ ban hành vào cuối tháng 6/2026, nêu rõ mục tiêu 6 tháng cuối năm phấn đấu tăng trưởng 11,9%.

Để đạt mục tiêu tăng trưởng GDP cao trong năm 2026 cũng như giai đoạn 2026 - 2030, nhu cầu sử dụng vốn là rất lớn. Theo đó, Nghị quyết số 168/NQ-CP yêu cầu Việt Nam tập trung nguồn lực đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư công năm 2026, bảo đảm giải ngân 100% kế hoạch được giao; giải ngân vốn ngân sách trung ương được giao bổ sung dự toán cho các bộ, cơ quan, địa phương năm 2026 và nguồn tăng thu ngân sách địa phương năm 2025; xây dựng kịch bản giải ngân chi tiết theo từng tuần, từng tháng, từng quý, làm cơ sở cảnh báo sớm và chỉ đạo, điều hành kịp thời; tiếp tục thực hiện nghiêm việc gắn trách nhiệm người đứng đầu với kết quả giải ngân. Đồng thời, hoàn thiện thủ tục đầu tư các dự án được bố trí kế hoạch vốn đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030 để sớm triển khai, giải ngân.

Theo báo cáo của Bộ Tài chính gửi Thủ tướng Chính phủ về tình hình phân bổ, giải ngân vốn đầu tư công nguồn ngân sách nhà nước năm 2026, lũy kế đến hết ngày 16/7/2026, cả nước đã giải ngân 378.009,9 tỷ đồng, đạt 37,3% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao.

Tính đến hết ngày 16/7, có 8 bộ, cơ quan và 22 địa phương có tỷ lệ giải ngân đạt mức bình quân chung cả nước trở lên. Một số đơn vị có giá trị giải ngân lớn, trên 15.000 tỷ đồng, gồm: Bộ Quốc phòng (26.400 tỷ đồng); Bộ Công an (22.700 tỷ đồng); TP. Hà Nội (66.800 tỷ đồng); TP. Hồ Chí Minh (53.500 tỷ đồng) và TP. Hải Phòng (17.000 tỷ đồng).

Tuy nhiên, vẫn còn 25 bộ, cơ quan trung ương và 12 địa phương có tỷ lệ giải ngân dưới mức bình quân chung cả nước. Trong đó, 6 bộ, cơ quan trung ương có tỷ lệ giải ngân dưới 5% hoặc chưa giải ngân, gồm: Liên minh Hợp tác xã Việt Nam, Bộ Dân tộc và Tôn giáo, Kiểm toán Nhà nước, Bộ Khoa học và Công nghệ, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam và Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

Về phân bổ kế hoạch đầu tư công, tổng kế hoạch vốn ngân sách nhà nước năm 2026 được Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ giao là 1.014.234,2 tỷ đồng, gồm 364.007,6 tỷ đồng vốn ngân sách trung ương và 650.226,6 tỷ đồng vốn ngân sách địa phương. Tổng số vốn còn lại chưa phân bổ thuộc thẩm quyền của Chính phủ là 83.216,4 tỷ đồng.

Theo đánh giá của Bộ Tài chính, dù tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công 6 tháng đầu năm chưa cao nhưng điểm tích cực là đã có xu hướng phục hồi và tăng tốc rất rõ nét, phản ánh nỗ lực rất lớn của các bộ, ngành, địa phương trong quyết tâm thúc đẩy động lực tăng trưởng quan trọng của nền kinh tế.

Đáng lưu ý, nhiều dự án hạ tầng quan trọng quốc gia đã bước vào giai đoạn thi công cao điểm, phát sinh khối lượng nghiệm thu lớn trong những tháng cuối năm. Bên cạnh đó, những tác động từ biến động địa chính trị, giá nguyên vật liệu và chi phí vận chuyển cũng có xu hướng ổn định hơn, tạo điều kiện thuận lợi để đẩy nhanh tiến độ thực hiện và giải ngân trong thời gian tới.

 

Để thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công, từ đầu năm đến nay, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành nhiều chính sách. Tại buổi làm việc với Ban Thường vụ Tỉnh ủy Lạng Sơn mới đây, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng yêu cầu thúc đẩy tiến độ, phấn đấu đến cuối năm 2026 đạt 100%; rà soát, đánh giá kỹ trách nhiệm của từng địa bàn, từng lĩnh vực, từng dự án, từng ban quản lý dự án, sở, ngành và xã, phường; thay thế ngay cán bộ không đáp ứng yêu cầu; khẩn trương hoàn thành việc giao kế hoạch đầu tư công trung hạn theo thứ tự ưu tiên các dự án; đánh giá đầy đủ, hạch toán hiệu quả kinh tế - xã hội, hiệu quả đầu tư, tác động lan tỏa; giảm tối thiểu 30% số lượng dự án và triển khai tốt các chương trình mục tiêu quốc gia.

Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn yêu cầu các đơn vị trực thuộc Bộ Tài chính phối hợp với các bộ, ngành, địa phương phấn đấu giải ngân 100% vốn kế hoạch năm 2026 gắn với hiệu quả sử dụng nguồn vốn, từ đó tạo sức bật cho nền kinh tế.

Ở góc độ địa phương, nằm trong nhóm dẫn đầu về giải ngân đầu tư công, Hà Nội là điểm sáng khi đã giải ngân 51,8% kế hoạch vốn Thủ tướng Chính phủ giao, với con số tuyệt đối đạt hơn 62 nghìn tỷ đồng, đứng thứ ba cả nước về tỷ lệ giải ngân và đứng số một về giá trị tuyệt đối.

Để thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công, ông Nguyễn Ngọc Tú, Giám đốc Sở Tài chính Hà Nội cho biết, thành phố đã xác định giải ngân vốn đầu tư công là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, là động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng năm 2026 và những năm tiếp theo. Do đó, ngay từ những ngày, tháng đầu năm, Hà Nội đã ban hành các chỉ thị, kế hoạch, giao chỉ tiêu KPI (chỉ số đo lường hiệu quả công việc) cho từng sở, ngành, chủ đầu tư, đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát tiến độ thực hiện đối với từng dự án, công trình.

Xác định giải phóng mặt bằng hiện là khó khăn lớn nhất, Hà Nội yêu cầu các dự án đang vướng mắc ở khâu này phải lập kế hoạch chi tiết về tiến độ giải phóng mặt bằng và giải ngân theo tuần. Qua đó, thành phố gắn kết quả thực hiện với công tác đánh giá cán bộ và trách nhiệm người đứng đầu, đồng thời xem xét điều chuyển vốn đối với dự án, công trình chậm tiến độ liên tiếp hai tháng. Đối với các dự án trọng điểm, cấp bách, lãnh đạo thành phố thường xuyên trực tiếp kiểm tra tại hiện trường, xây dựng đường găng tiến độ cho từng hạng mục và kiên quyết điều chỉnh vốn từ dự án chậm tiến độ sang dự án có khả năng giải ngân cao hơn.

Cũng theo ông Nguyễn Ngọc Tú, dự kiến trong quý III, Hà Nội sẽ hoàn thành hệ thống dữ liệu số hóa của các dự án đầu tư công để đưa vào theo dõi, quản lý tiến độ thi công, giải ngân theo thời gian thực hằng ngày.

Tại An Giang, tổng kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026 của tỉnh là hơn 28,6 nghìn tỷ đồng, sáu tháng đầu năm đã giải ngân hơn 8.600 tỷ đồng, đạt hơn 32% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Riêng đối với các dự án hạ tầng phục vụ Tuần lễ cấp cao APEC 2027, tỷ lệ giải ngân đạt hơn 38%, cao hơn so với mặt bằng chung.

Ông Phạm Minh Tâm, Giám đốc Sở Tài chính An Giang cho biết, đầu tư công là một trong những động lực quan trọng để An Giang phấn đấu đạt mức tăng trưởng GRDP khoảng 10,71% trong sáu tháng cuối năm.

Để đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công, góp phần hoàn thành mục tiêu tăng trưởng, tỉnh An Giang đã kiến nghị Chính phủ xem xét hoàn thiện các cơ chế đặc thù cho các dự án trọng điểm, bổ sung vốn ngân sách trung ương cho các công trình hạ tầng chiến lược, chuyển đổi số và dự án phục vụ APEC.