Dự thảo ngân sách mới của Canada cắt giảm mạnh chi tiêu công

Ngày 4/11, Chính phủ của Thủ tướng Canada Mark Carney đã công bố Dự thảo ngân sách nhằm chống lại chủ nghĩa bảo hộ ngày càng gia tăng ở quốc gia láng giềng phía Nam biên giới, đồng thời giúp thúc đẩy nền kinh tế đang trì trệ bằng các khoản ưu đãi thuế và cắt giảm chi tiêu công.

Dự thảo ngân sách này đã được Bộ trưởng Tài chính François-Philippe Champagne trình lên Hạ viện, trong đó đặt ra mức chi tiêu ròng là 89,7 tỷ CAD (63,55 tỷ USD) trong vòng 5 năm tới và mức tiết kiệm khoảng hơn 50 tỷ CAD thông qua cắt giảm chi tiêu đối với các chương trình và dịch vụ công.

Đáng chú ý là dự thảo ngân sách 2025 đưa ra các biện pháp tập trung vào doanh nghiệp và dành chi tiêu cho cơ sở hạ tầng. Không thấy xuất hiện nhiều các lời hứa về các chương trình xã hội thường được đặt làm trọng tâm của Chính phủ Tự do dưới thời cựu Thủ tướng Justin Trudeau.

Dự kiến Chính phủ của ông Carney sẽ cắt giảm 40.000 nhân sự trong lĩnh vực dịch vụ công trong vòng 5 năm như một phần trong kế hoạch ngân sách để tiết kiệm gần 60 tỷ CAD nội bộ. Quy mô của dịch vụ công đã tăng đều đặn kể từ khi đảng Tự do thành lập chính phủ vào năm 2015 và tăng tốc trong suốt đại dịch và bị coi là vượt tốc độ tăng trưởng dân số Canada.

Truyền thông Canada bình luận rằng dự thảo ngân sách lần này chuyển sang cho khu vực tư nhân gánh vác một phần trách nhiệm nhằm tái cấu trúc nền kinh tế, tạo việc thêm làm và giảm bớt cuộc khủng hoảng về khả năng chi trả cho người dân Canada. Đề xuất này được Chính phủ Canada gọi là khấu trừ năng suất siêu cấp, với một loạt các ưu đãi thuế bao gồm tất cả các khoản đầu tư vốn mới để cho phép các doanh nghiệp khấu trừ ngay lập tức một phần lớn chi phí.

Bộ trưởng Tài chính Champagne cho biết dự thảo ngân sách này sẽ giải phóng tổng cộng 1.000 tỷ CAD đầu tư trong 5 năm tới, điều sẽ giúp tăng lương trung bình thêm 3.000 CAD mỗi năm. Nó cũng sẽ bổ sung 15 tỷ CAD vào doanh thu liên bang, giúp hỗ trợ chăm sóc sức khỏe, giảm thuế và trả nợ cho Canada.

Ông Carney đã giành chiến thắng trong cuộc bầu cử liên bang hồi tháng 4 bằng cách tận dụng quá khứ làm Thống đốc ngân hàng trung ương để lập luận rằng ông là người phù hợp nhất trong việc xây dựng lại nền kinh tế Canada nhằm đối phó với Tổng thống Mỹ Donald Trump, người đang thực hiện việc định hình lại hệ thống kinh tế toàn cầu bằng thuế quan và bảo hộ.

Đảng Tự do hiện còn thiếu 3 ghế để đạt được đa số tại Hạ viện. Nhưng ông Carney đã nói rõ với các đảng đối lập rằng ông hy vọng họ sẽ ủng hộ kế hoạch tài chính của ông. Nếu không có sự ủng hộ của ít nhất một số nghị sĩ đối lập, ngân sách sẽ không được thông qua và chính phủ hiện nay có thể sụp đổ.

Đảng Bảo thủ, Khối Quebecois và đảng Dân chủ Mới (NDP) gần đây đều đã chỉ trích ông Carney về những thành tích thời gian nắm quyền của ông, nói rằng ông chưa đạt được thỏa thuận thương mại mới với ông Trump vì lợi ích của người dân Canada hoặc không hạ thấp được chi phí sinh hoạt.