EU thông qua quy định mới về công nghệ gene trong nông nghiệp

Các kỹ thuật di truyền mới là những công nghệ hiện đại cho phép điều chỉnh chính xác vật chất di truyền của thực vật, qua đó rút ngắn thời gian phát triển các giống cây trồng cải tiến. Ảnh minh họa: TTXVN

Hội đồng Liên minh châu Âu (EU) ngày 21/4 vừa thông qua quy định mới về các kỹ thuật di truyền mới (NGTs), đánh dấu bước điều chỉnh quan trọng trong khung pháp lý nhằm hỗ trợ ngành nông nghiệp - thực phẩm nâng cao năng lực cạnh tranh, đồng thời đáp ứng các mục tiêu phát triển bền vững.

Theo phóng viên TTXVN tại Brussels, quy định mới được xây dựng với mục tiêu tăng cường an ninh lương thực, giảm phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài và bảo đảm môi trường cạnh tranh công bằng cho các nhà sản xuất trong khối. Đồng thời, văn bản tiếp tục duy trì các tiêu chuẩn cao về bảo vệ sức khỏe con người, vật nuôi và môi trường.

Phát biểu về quyết định này với tư cách quốc gia Chủ tịch luân phiên Hội đồng EU, Bộ trưởng Nông nghiệp, Phát triển Nông thôn và Môi trường Cộng hòa Cyprus, bà Maria Panayiotou nhấn mạnh trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng, nông dân cần những giải pháp thiết thực để thích ứng và duy trì năng lực cạnh tranh.

Theo bà, quy định mới sẽ tạo điều kiện để người sản xuất tiếp cận các tiến bộ đổi mới, đồng thời bảo đảm tính minh bạch và công bằng trên toàn EU.

Các kỹ thuật di truyền mới là những công nghệ hiện đại cho phép điều chỉnh chính xác vật chất di truyền của thực vật, qua đó rút ngắn thời gian phát triển các giống cây trồng cải tiến.

Những giống cây này có thể có khả năng chống chịu tốt hơn trước hạn hán, ngập lụt cũng như các tác động tiêu cực khác của biến đổi khí hậu, đồng thời sử dụng tài nguyên hiệu quả hơn.

Một điểm đáng chú ý của quy định là việc phân loại rõ hai nhóm cây trồng được tạo ra bằng kỹ thuật NGT.

Nhóm thứ nhất (NGT-1) bao gồm các giống được coi là tương đương với cây trồng lai tạo truyền thống. Các cơ quan chức năng quốc gia sẽ xác nhận tình trạng này và các thế hệ sau sẽ không cần kiểm tra lại. Sản phẩm thuộc nhóm này không bắt buộc dán nhãn, ngoại trừ hạt giống và vật liệu nhân giống, qua đó giúp duy trì các chuỗi cung ứng không sử dụng NGT nếu cần thiết.

Trong khi đó, nhóm thứ hai (NGT-2) gồm các cây trồng có biến đổi di truyền phức tạp hơn và tiếp tục chịu sự điều chỉnh của khung pháp lý hiện hành đối với sinh vật biến đổi gene (GMO).

Các sản phẩm thuộc nhóm này phải đáp ứng đầy đủ yêu cầu về cấp phép, truy xuất nguồn gốc và dán nhãn. Các quốc gia thành viên cũng có quyền hạn chế hoặc từ chối canh tác, đồng thời áp dụng các biện pháp nhằm tránh sự lẫn tạp ngoài ý muốn.

Bên cạnh đó, quy định mới cũng bổ sung các biện pháp nhằm tăng cường minh bạch trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ. Các đơn vị phát triển giống cây NGT-1 sẽ phải cung cấp thông tin về các bằng sáng chế liên quan vào cơ sở dữ liệu công cộng, đồng thời có thể chủ động công bố định hướng cấp phép theo các điều kiện hợp lý.

Một nhóm chuyên gia sẽ được thành lập để đánh giá tác động của cơ chế cấp bằng sáng chế đối với đổi mới sáng tạo, khả năng cung ứng hạt giống và năng lực cạnh tranh của ngành nông nghiệp. Dự kiến, trong vòng một năm sau khi quy định có hiệu lực, Ủy ban châu Âu (EC) sẽ công bố báo cáo đánh giá và đề xuất các biện pháp tiếp theo nếu cần thiết.

Về lộ trình thực hiện, văn bản này vẫn cần được Nghị viện châu Âu phê chuẩn chính thức. Sau khi hoàn tất, quy định sẽ có hiệu lực sau 20 ngày kể từ khi được công bố trên Công báo của EU. Phần lớn các nội dung sẽ được triển khai sau giai đoạn chuyển tiếp kéo dài 24 tháng, với thời điểm áp dụng dự kiến từ giữa năm 2028.

Theo đánh giá của các cơ quan chức năng EU, việc ban hành khung pháp lý mới là cần thiết trong bối cảnh các kỹ thuật NGT đã phát triển mạnh trong hơn một thập kỷ qua, trong khi các quy định hiện hành về GMO được xây dựng từ năm 2001.

Việc cập nhật chính sách được kỳ vọng sẽ giúp đồng bộ hóa pháp luật với tiến bộ khoa học, bảo đảm các sản phẩm mới khi đưa ra thị trường vẫn đáp ứng yêu cầu an toàn, đồng thời tạo điều kiện thúc đẩy đổi mới trong lĩnh vực nông nghiệp.

Động thái này được xem là bước đi quan trọng nhằm cân bằng giữa yêu cầu phát triển công nghệ và bảo đảm các tiêu chuẩn nghiêm ngặt của EU, qua đó góp phần xây dựng một hệ thống thực phẩm bền vững, thích ứng tốt hơn với các thách thức trong tương lai.