Giải mã câu chuyện ngân sách Mỹ 2024

Các dự luật được cho là đảm bảo ngân sách đến hết năm tài khóa 2024 cho các cơ quan Chính phủ Mỹ hoạt động trong 6 lĩnh vực, bao gồm nông nghiệp, phát triển nông thôn, quản lý thực phẩm và dược phẩm; thương mại, tư pháp, khoa học – công nghệ; phát triển năng lượng và nguồn nước; nội vụ và môi trường; xây dựng công trình quân sự ; và vận tải, nhà ở và phát triển đô thị.

Gói 6 dự luật nói trên đã được Thượng viện Mỹ thông qua vào tối 8/3 với 75 phiếu thuận và 22 phiếu chống. Trước đó một ngày, Hạ viện Mỹ cũng đã thông qua 6 dự luật này với 339 phiếu thuận và 85 phiếu chống.

Các cuộc tranh luận diễn ra gay gắt đến mức vào trưa 8/3, triển vọng hai bên đạt được thỏa thuận trong ngày vẫn rất mù mờ. Một số thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa chủ trương phản đối dự luật như Rand Paul (Kentucky) và Mike Lee (Utah) thậm chí đã tuyên bố sẵn sàng trì hoãn các tiến trình tranh luận và bỏ phiếu để chính phủ phải đóng cửa trong vài giờ.

Kết quả cuối cùng là một gói ngân sách với nhiều thỏa hiệp giữa hai chính đảng lớn của Mỹ đã hình thành. Các cơ quan truyền thông Mỹ như AP, NPR, Axios… đánh giá “thắng lợi” lớn nhất của phe Cộng hòa là đã giữ được chi tiêu phi quốc phòng ở mức gần tương đương với năm trước - một diễn biến rất đáng ghi nhận trong bối cảnh thâm hụt Liên bang Mỹ hàng năm đã vượt mốc 1.000 tỷ USD.

Về phần mình, đảng Dân chủ đã ngăn chặn thành công nhiều nội dung mà phe Cộng hòa cố gắng “nhồi nhét” vào các dự luật, trong đó có các quy định hạn chế việc tiếp cận thuốc phá thai mifepristone. Tuy nhiên, phe Dân chủ cuối cùng cũng phải chấp nhận để các thượng nghị sỹ Cộng hòa bổ sung vào gói ngân sách một số điều khoản như: Ngăn chặn việc bán dầu trong Kho dự trữ dầu mỏ chiến lược, cải thiện quyền sở hữu và sử dụng súng cho một số cựu chiến binh…

Như vậy, Quốc hội Mỹ đã thông qua được một nửa số dự luật chi tiêu cần thiết cho tài khóa 2024. Từ tuần tới, các nhà lập pháp thuộc cả hai chính đảng sẽ lại bước vào các cuộc đàm phán về ngân sách (ước tính khoảng 1,2 tỷ USD) cho 6 lĩnh vực còn lại của hoạt động chính phủ, bao gồm quốc phòng; các dịch vụ tài chính và quản lý chính phủ nói chung; an ninh nội địa; lao động, y tế-sức khỏe; hoạt động của các cơ quan lập pháp; ngoại giao và các hoạt động ở nước ngoài.

Đó phần lớn là những lĩnh vực đặc biệt gây tranh cãi. Do đó, truyền thông Mỹ đánh giá khả năng 6 dự luật chi tiêu còn lại bị “chết yểu” tại Quốc hội Mỹ vẫn không thể bị loại trừ.

Dù Mỹ đã bắt đầu năm tài chính 2024 được hơn 5 tháng (từ ngày 1/10/2023), song Quốc hội nước này vẫn chưa phê duyệt 12 dự luật chi tiêu hàng năm của ngân sách liên bang, khiến một số cơ quan chính phủ phải đối mặt với nguy cơ đóng cửa từ ngày 9/3. Hiện các thượng nghị sĩ Mỹ sẽ nỗ lực thông qua gói chi tiêu lớn hơn gồm 6 dự luật phân bổ ngân sách còn lại để tài trợ cho các Bộ Quốc phòng, Lao động, Y tế và Dịch vụ Nhân sinh, An ninh Nội địa và những ưu tiên khác trước thời hạn chót vào ngày 22/3 tới. Tổng cộng, hai gói chi tiêu này trị giá 1.660 tỷ USD./.