Giải pháp phát triển kinh tế tư nhân phải trúng, đúng, đột phá đủ mạnh

Chiều 24/3, họp với các bộ, ngành, cơ quan về Đề án phát triển kinh tế tư nhân, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Chí Dũng cho biết, đây là đề án rất quan trọng, rất khó, phạm vi rộng, đòi hỏi cao. Sau khi ban hành nghị quyết của Bộ Chính trị phải có tác động sâu rộng, mạnh để giải phóng và huy động các nguồn lực cho phát triển kinh tế, đặc biệt là khu vực kinh tế tư nhân.

* Khu vực kinh tế tư nhân đóng góp khoảng 51% GDP

Báo cáo về Đề án phát triển kinh tế tư nhân, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Tâm cho biết, Đề án gồm 5 phần: Đánh giá cơ chế, chính sách phát triển kinh tế tư nhân; đánh giá tình hình phát triển kinh tế tư nhân thời gian qua; kinh nghiệm quốc tế về phát triển kinh tế tư nhân và bài học kinh nghiệm cho Việt Nam; quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp phát triển kinh tế tư nhân trong giai đoạn tới; kiến nghị và tổ chức thực hiện.

Đánh giá về tình hình phát triển kinh tế tư nhân cho thấy, sau gần 40 năm thực hiện chính sách đổi mới, khu vực kinh tế tư nhân đã phát triển mạnh mẽ cả về số lượng và chất lượng, ngày càng khẳng định vai trò, đóng góp quan trọng cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Hiện nay, khu vực kinh tế tư nhân có hơn 940 nghìn doanh nghiệp và hơn 5 triệu hộ kinh doanh đang hoạt động. Đây là lực lượng nòng cốt tạo ra của cải, vật chất, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm, tăng thu nhập, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, góp phần xóa đói giảm nghèo và ổn định xã hội.

Khu vực kinh tế tư nhân đóng góp khoảng 51% GDP, hơn 30% tổng thu ngân sách nhà nước, hơn 30% tổng kim ngạch xuất nhập khẩu, gần 60% tổng vốn đầu tư toàn xã hội, 82% tổng số lao động trong nền kinh tế. Nhiều doanh nghiệp tư nhân đã vươn lên mạnh mẽ, không chỉ làm chủ thị trường nội địa mà còn khẳng định thương hiệu trên thị trường quốc tế…

Tuy nhiên, bên cạnh các kết quả đạt được, kinh tế tư nhân vẫn còn không ít tồn tại, hạn chế, chưa đáp ứng được yêu cầu là động lực quan trọng nhất của kinh tế đất nước. 98% doanh nghiệp có quy mô siêu nhỏ, nhỏ và vừa, trình độ công nghệ, năng lực nghiên cứu và phát triển (R&D), đổi mới sáng tạo và quản trị thấp, năng suất lao động, hiệu quả hoạt động và sức cạnh tranh chưa cao, tư duy kinh doanh “thời vụ”, thiếu tầm nhìn chiến lược, thiếu động lực phát triển, thậm chí “không muốn lớn”, thiếu sự kết nối với nhau cũng như với khu vực đầu tư trực tiếp nước ngoài... Năng lực huy động và hấp thụ vốn thấp, hoạt động manh mún, tập trung chủ yếu trong lĩnh vực thương mại dịch vụ, tỷ trọng tham gia vào lĩnh vực sản xuất còn thấp. Số doanh nghiệp quy mô lớn, có năng lực dẫn dắt các chuỗi cung ứng còn ít.

Tại cuộc họp, đại diện các bộ, ban, ngành đã cho ý kiến về mục tiêu phát triển kinh tế tư nhân đến năm 2023, 2045, tập trung vào một số chỉ tiêu cụ thể như số lượng doanh nghiệp tư nhân hoạt động trong nền kinh tế, mức đóng góp trong GDP, cùng với đó là các giải pháp thúc đẩy kinh tế tư nhân phát triển.

Theo bà Nguyễn Thúy Anh, Phó Trưởng ban Chính sách, chiến lược Trung ương, cần rà soát các chỉ tiêu đến năm 2030 và 2045, thực trạng hiện nay, để thấy được bức tranh hiện tại cũng như trong 5 năm, 20 năm tới; cần “giải mã” mối quan hệ giữa kinh tế tư nhân với tình hình kinh tế thị trường và vai trò của nhà nước, định vị kinh tế tư nhân trong mối quan hệ với các loại hình kinh tế khác.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Phan Thị Thắng nêu quan điểm cần nghiên cứu kỹ hơn về nhóm phát triển doanh nghiệp trong nước trở thành doanh nghiệp toàn cầu, có giải pháp phát triển các doanh nghiệp trong nước có năng lực phát triển các chuỗi sản xuất, cung ứng trong nước

* Phát triển kinh tế tư nhân - động lực quan trọng nhất để phát triển kinh tế

Cho ý kiến cụ thể về Đề án và Nghị quyết của Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Nguyễn Chí Dũng cho rằng, các nội dung về nhận định tình hình, vị trí, vai trò, tầm quan trọng… được thể hiện trong Đề án tương đối tốt. Bộ Tài chính, ban soạn thảo đã tích cực, khẩn trương, nghiêm túc, làm rất bài bản, khoa học, chỉ trong vòng 20 ngày đã xây dựng được dự thảo Đề án.

Theo Phó Thủ tướng, Tổ biên tập văn kiện Đại hội đã thống nhất quan điểm “phát triển kinh tế tư nhân - động lực quan trọng nhất để phát triển kinh tế”.

Trong các báo cáo chính trị trước đây, từ Đại hội VI (1986) đến nay đều khẳng định vị trí, vai trò quan trọng của khu vực kinh tế tư nhân. Song, ông cho rằng, phát triển kinh tế tư nhân “vẫn có rất nhiều rào cản, nhiều khó khăn”.

Dẫn chứng được Phó Thủ tướng nêu ra là mục tiêu có 1 triệu doanh nghiệp vẫn không đạt, trong khi mục tiêu đặt ra năm 2025 là phải có 1,5 triệu, năm 2030 là 2 triệu doanh nghiệp. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến không đạt mục tiêu này, như tiếp cận về đất đai, về vốn rất khó khăn. Sau chuyến khảo sát Trung Quốc mới đây, Phó Thủ tướng chia sẻ, “hiện nay khó khăn nhất là các doanh nghiệp không tiếp cận được vốn, kể cả Trung Quốc cũng rất khó khăn”.

Phó Thủ tướng đề nghị các bộ, ban, ngành tập trung sức lực, thời gian, trí tuệ, cùng với Bộ Tài chính khẩn trương hoàn thiện Đề án, bám sát các chỉ đạo của Bộ Chính trị, Tổng Bí thư, Thủ tướng Chính phủ, đảm bảo khi ban hành phải tạo cú hích cho khu vực kinh tế tư nhân, khơi thông các rào cản, điểm nghẽn và tạo hứng khởi, niềm tin, sự thông thoáng, hấp dẫn để khu vực kinh tế tư nhân bung ra phát triển.

“Người dân mạnh dạn bỏ vốn đầu tư, tiếp cận, gia nhập thị trường, hoạt động kinh doanh thuận lợi, kể cả rút lui khỏi thị trường cũng phải minh bạch và thuận lợi, đúng theo tinh thần Nhà nước kiến tạo cho họ được gia nhập thị trường, hoạt động hiệu quả, có đóng góp cho nền kinh tế”, Phó Thủ tướng nêu rõ.

Phó Thủ tướng Nguyễn Chí Dũng cũng cho rằng, đây là nghị quyết của Bộ Chính trị, đòi hỏi phải ngắn gọn, súc tích, rõ ràng, cụ thể và có tính hành động, tính chiến đấu, tính cách mạng, tính khả thi cao. Mọi chính sách đưa ra phải đúng, trúng, mạnh và triển khai ngay được, tác động ngay vào khu vực kinh tế tư nhân, để khu vực này có điều kiện phát triển nhanh, đóng góp vào tăng trưởng của nền kinh tế ở mức hai con số trong giai đoạn tới.

Đề nghị Bộ Tài chính rà soát lại các mục tiêu, quan điểm, Phó Thủ tướng lưu ý, khi đưa ra chỉ tiêu phải có tính toán phù hợp, có luận cứ thuyết phục, xem khả năng thực tiễn (tinh thần khởi nghiệp của doanh nghiệp, quy mô nền kinh tế, thu nhập bình quân đầu người, môi trường kinh doanh…) và kinh nghiệm quốc tế để đưa ra chỉ tiêu sát, đúng, trúng.

“Chúng ta muốn đi được 2km thì chúng ta phải đặt mục tiêu đi 3km. Nếu mục tiêu bằng đúng đích đến thì không bao giờ đạt được, mục tiêu có thể cao hơn thực tế, lấy đó làm áp lực và động lực để phấn đấu. Tiềm năng, dư địa còn rất lớn, đòi hỏi rất cao, khả năng có, vấn đề là Nhà nước tạo dựng môi trường thế nào để cho khu vực tư nhân hoạt động hiệu quả, mạnh dạn, yên tâm đầu tư”, Phó Thủ tướng Nguyễn Chí Dũng nói.

Nhấn mạnh yêu cầu về giải pháp là phải “trúng và đúng, đột phá đủ mạnh và đúng thẩm quyền”, Phó Thủ tướng nêu rõ, đây là chủ trương quyết sách lớn của Đảng, phải sửa đổi, hoàn thiện thể chế, các chính sách liên quan. Theo Phó Thủ tướng, chủ yếu phải sử dụng công cụ tài khóa, tiền tệ và thủ tục hành chính để điều tiết, điều chỉnh, kiến tạo, hạn chế tối đa áp đặt mệnh lệnh, can thiện của Nhà nước làm méo mó thị trường, không đảm bảo tính công bằng, bình đẳng trong hoạt động giữa các thành phần kinh tế, vi phạm các cam kết quốc tế.