Hoàn thiện Luật Quản lý thuế (sửa đổi) phù hợp với thực tế

Dự thảo Luật Quản lý thuế lần (sửa đổi) được đưa ra vào Kỳ họp thứ 6 của Quốc hội Khóa XIV để lấy ý kiến và dự kiến sẽ thông qua kỳ họp lần sau. Tại các buổi thảo luận trong kỳ họp Quốc hội đã có rất nhiều đại biểu quan tâm về dự thảo luật lần này. Qua các buổi thảo luận cho thấy, Luật Quản lý thuế (sửa đổi) cần tiếp tục hoàn thiện cho phù hợp với thực tế cuộc sống.

Đây là thông tin được đại diện Ban soạn thảo Luật Quản lý thuế (sửa đổi) nêu ra tại cuộc họp báo tổng hợp về một số nội dung các đại biểu quan tâm về Luật Quản lý thuế (sửa đổi) do Tổng cục Thuế tổ chức ngày 16/11, tại Hà Nội.

Theo ông Lưu Đức Huy, Vụ trưởng Vụ Chính sách, Tổng cục Thuế, dự án Luật Quản lý thuế (sửa đổi) trình Quốc hội xem xét tại kỳ họp này có phạm vi sửa đổi rộng, bổ sung nhiều nội dung mới. Dự kiến, sửa đổi 108/120 điều và bổ sung 32 điều mới.

Dự thảo Luật Quản lý thuế (sửa đổi) lần này có 10 nội dung được các đại biểu thảo luận sôi nổi. Đó là, tính đồng bộ của pháp luật của dự thảo; tính cụ thể, các khoản thu khác ngân sách; nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan Thanh tra, Kiểm toán nhà nước; việc khoanh nợ, xóa nợ và thẩm quyền; tổ chức kinh doanh dịch vụ đại lý thuế; các vấn đề về Hội đồng tư vấn thuế xã, phường, thị trấn; về tài khoản khoản ngân hàng; các quy định chống chuyển giá, tránh thuế và quản lý thuế đối với kinh doanh thương mại điện tử; về hiệu lực và điều khoản chuyển tiếp.

Trong các nội dung này, nội dung liên quan đến nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan thanh tra, Kiểm toán Nhà nước được các đại biểu thảo luận sôi nổi. Theo đó, đa số ý kiến đại biểu nhất trí với quy định của cơ quan thanh tra, Kiểm toán Nhà nước thực hiện thanh tra, kiểm toán các hoạt động đối với cơ quan quản lý thuế theo quy định của pháp luật. Tuy nhiên, có một số ý kiến đề nghị xem xét lại quy định của dự thảo Luật trong trường hợp có sự khác nhau giữa cơ quan thanh tra, kiểm tra với cơ quan quản lý thuế.

Theo quy định hiện hành, cơ quan Kiểm toán Nhà nước chỉ kiểm toán đối với các đơn vị có sử dụng vốn ngân sách Nhà nước. Hiện nay, Kiểm toán Nhà nước đang đề xuất mở rộng đối tượng kiểm toán bằng Nghị quyết của Ủy ban thường vụ Quốc hội để quy định chi tiết Điều 4, Điều 55 của Luật Kiểm toán Nhà nước theo hướng Kiểm toán Nhà nước thực hiện kiểm toán tổ chức, đơn vị có nghĩa vụ nộp ngân sách Nhà nước. Vấn đề này sẽ được Quốc hội xem xét cho ý kiến, do đó, Luật Quản lý thuế (sửa đổi) không quy định nội dung này.

Luật Quản lý thuế (sửa đổi) chỉ quy định việc xử lý kết luận của thanh tra, Kiểm toán Nhà nước khi thanh tra, kiểm toán cơ quan quản lý thuế và có kết luận, kiến nghị về nghĩa vụ thuế của người nộp thuế. Hay nói cách khác là giải quyết mối quan hệ giữa cơ quan quản lý thuế, người nộp thuế và các cơ quan có liên quan.

Theo ông Huy, Ban soạn thảo hoàn toàn đồng tình với ý kiến của đại biểu Quốc hội. Đó là, trường hợp cơ quan thanh tra, kiểm toán thực hiện thanh tra, kiểm toán các hoạt động đối với cơ quan quản lý thuế; trong đó, có hoạt động đối chiếu nghĩa vụ của người nộp thuế thì cơ quan quản lý thuế phải thực hiện theo kết luận, kiến nghị của cơ quan thanh tra, kiểm toán. Vấn đề đặt ra là việc thực hiện phải được xử lý bằng quyết định hành chính và nghĩa vụ thực hiện của người nộp thuế.

Thực tế khi kiểm toán, thanh tra tại cơ quan thuế, cơ quan thanh tra hoặc Kiểm toán Nhà nước chỉ thực hiện đối chiếu nghĩa vụ của người nộp thuế thông qua hồ sơ mà người nộp thuế nộp cho cơ quan thuế theo cơ chế tự khai, tự nộp. Việc kiểm toán tại trụ sở cơ quan quản lý thuế chỉ lập biên bản kiểm tra, đối chiếu với số liệu người nộp thuế tại cơ quan quản lý thuế thì tính hiệu lực pháp lý chưa cao.

Hiện nay, theo quy định của Luật Quản lý thuế, doanh nghiệp tự khai, tự tính, tự nộp thuế. Cơ quan thuế thông qua phân tích cơ sở dữ liệu tiêu chí quản lý rủi ro để lập kế hoạch thanh tra, kiểm tra. Hàng năm lập kế hoạch thanh tra, kiểm tra từ 18 đến 20% số lượng doanh nghiệp. Trong trường hợp ban hành quyết định thanh tra, kiểm tra tại trụ sở người nộp thuế, có kết luận và quyết định xử lý thì khi không thống nhất, người nộp thuế có quyền khiếu nại và khởi kiện

Cụ thể, người nộp thuế có quyền khiếu nại 2 lần, trường hợp không đồng ý với quyết định giải quyết khiếu nại thì người nộp thuế có quyền khởi kiện cơ quan quản lý thuế ra tòa án.

Về vấn đề này, Ban soạn thảo sẽ phối hợp với Ủy ban Tài chính - Ngân sách của Quốc hội và các cơ quan liên quan để tiếp tục hoàn thiện dự thảo Luật để trình Quốc hội thông qua trong kỳ họp sau theo hướng tạo thuận lợi cho cơ quan thanh tra, kiểm toán hoạt động theo đúng quy định của pháp luật, không chồng chéo. Cùng đó, đảm bảo quy định đúng Hiến pháp; không mâu thuẫn với Luật Thanh tra, Luật Kiểm toán; đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của người nộp thuế,... ,

Ông Phạm Ngọc Lai, Quyền Vụ trưởng Vụ Thanh tra (Tổng cục Thuế) cho rằng, cơ quan thuế thanh, kiểm tra trên cơ sở phân tích rủi ro, nếu đơn vị nào có rủi ro sẽ tập trung vào thanh kiểm tra và quyết tâm thực hiện nhằm đảm bảo sự công bằng và chống thất thu ngân sách. Tỷ lệ sai phạm của doanh nghiệp qua thanh, kiểm tra của ngành thuế cũng rất lớn, thậm chí có đến 95 – 97% số doanh nghiệp qua thanh, kiểm tra có sai phạm. Con số này cũng khá tương đồng với con số của cơ quan kiểm toán.

Tuy nhiên, tỷ lệ sai phạm và mức độ sai phạm là rất khác nhau, có sai phạm rất lớn, nhưng có những sai phạm nhỏ. Đặc biệt, hiện nay các chính sách vẫn chưa theo kịp thực tiễn và vẫn chưa có sự đồng bộ, chính vì thế liên tục phải sửa đổi luật. Luật Quản lý thuế ban hành được 10 năm nhưng cũng đã sửa đổi đến 3 lần, lần sửa đổi này là lần thứ 4.

Theo Ban sạn thảo, một trong những điểm nổi bật của dự thảo Luật Quản lý thuế (sửa đổi) là đã bổ sung quy định về khoanh nợ tiền thuế, tiền phạt, tiền chậm nộp đã chết, đã mất tích, mất năng lực hành vi dân sự; người nộp thuế bỏ địa chỉ kinh doanh, doanh nghiệp chờ giải thể, doanh nghiệp mất khả năng thanh toán, cơ quan đăng ký kinh doanh đã thu hồi giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh.

Ban soạn thảo cho rằng, nếu tiếp tục tính tiền chậm nộp đối với các trường hợp này sẽ phát sinh thêm số nợ ảo là tiền chậm nộp mà thực tế không có khả năng thu hồi. Nhưng cơ quan thuế sẽ vẫn tiếp tục theo dõi các khoản tiền thuế nợ được khoanh và phối hợp với các cơ quan liên quan để thu hồi tiền thuế nợ, tính tiền chậm nộp đầy đủ vào ngân sách Nhà nước khi người nộp thuế có khả năng nộp thuế.

Về thẩm quyền xóa nợ thuế, ông Lưu Đức Huy cho biết, qua thảo luận, có ý kiến đề nghị giao chính quyền địa phương xóa nợ thuế để đảm bảo khách quan và phân cấp tối đa cho chính quyền địa phương. Ban soạn thảo nghi nhận và tiếp tục nghiên cứu để báo cáo Quốc hội về việc phân cấp xử lý xóa nợ thuế đối với doanh nghiệp.

Đại diện ban soạn thảo cũng cho biết, qua thảo luận, có ý kiến đề nghị bỏ quy định đại lý thuế cung cấp dịch vụ kế toán cho doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ, với lý do xung đột Luật Kế toán. Vì hiện tại, Luật Kế toán đang quy định việc cung cấp dịch vụ kế toán thì phải có chứng chỉ hành nghề kế toán. Tuy nhiên, đa số các ý kiến đều đồng tình với dự thảo Luật là cho phép đại lý thuế cung cấp dịch vụ kế toán cho doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ để đảm bảo cải cách thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho các doanh nghiệp siêu nhỏ./.