Hướng nghiệp sớm, mở lối tương lai cho học sinh Tây Ninh

Trong bối cảnh nhu cầu nhân lực ngày càng đa dạng, việc lựa chọn đúng hướng học tập và nghề nghiệp trở thành yếu tố quan trọng quyết định tương lai của mỗi học sinh. Tại Tây Ninh, đẩy mạnh hướng nghiệp và phân luồng giáo dục được xem là chìa khóa giúp học sinh nhận diện năng lực bản thân, lựa chọn hướng đi phù hợp và phát huy tốt nhất tiềm năng của mình.

Mở lối tương lai từ công tác hướng nghiệp học đường

Theo Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Tây Ninh, toàn tỉnh hiện có 674 cơ sở giáo dục phổ thông, gồm 349 trường tiểu học, 251 trường trung học cơ sở và 74 trường trung học phổ thông; trong đó có 2 trường chuyên và 1 trường phổ thông dân tộc nội trú. Tây Ninh có 1.041 đơn vị, trường học với 582.606 học sinh các cấp.

Với quy mô học sinh lớn, việc định hướng nghề nghiệp và phân luồng sau các cấp học trở thành yêu cầu cấp thiết nhằm giúp học sinh xác định năng lực bản thân, lựa chọn ngành nghề phù hợp, tránh tình trạng học tập theo tâm lý đám đông hoặc chạy theo bằng cấp.

Cụ thể, Kế hoạch thực hiện hướng nghiệp và phân luồng trong giáo dục giai đoạn 2026-2030 trên địa bàn tỉnh Tây Ninh, mục tiêu là giúp người học hiểu bản thân và nghề nghiệp, nhận biết khả năng, sở thích, tính cách để lựa chọn hướng đi phù hợp với nhu cầu lao động của xã hội.

Tỉnh triển khai hướng nghiệp và phân luồng từ đầu không chỉ tạo điều kiện để học sinh chủ động lựa chọn lộ trình học tập sau trung học cơ sở hoặc trung học phổ thông mà còn góp phần chuyển dịch cơ cấu lao động, bảo đảm nguồn nhân lực phục vụ phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Thực tế cho thấy, tỷ lệ học sinh tốt nghiệp trung học cơ sở tiếp tục học tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp trình độ sơ cấp, trung cấp và tỷ lệ học sinh tốt nghiệp trung học phổ thông tiếp tục học trình độ cao đẳng còn thấp, nhiều năm chưa đạt mục tiêu đề ra. Vì vậy, công tác hướng nghiệp ngày càng được xác định là khâu quan trọng giúp học sinh nhận diện năng lực, sở thích và cơ hội phát triển nghề nghiệp trong tương lai.

Theo ông Lý Thanh Bình, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Tây Ninh, một trong những nguyên nhân là ngành nghề đào tạo tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn tỉnh chưa thật sự phong phú, chưa tạo nhiều cơ hội lựa chọn cho học sinh, nhất là các ngành nghề phù hợp với nữ. Bên cạnh đó, một bộ phận phụ huynh chưa quan tâm đúng mức đến định hướng học tập của con em; nhiều gia đình mong muốn con đi làm sớm để hỗ trợ kinh tế hoặc lo ngại việc học xa. Không ít học sinh chưa nhận thức đầy đủ về hướng đi nghề nghiệp, trong khi điều kiện kinh tế gia đình khiến các em phải tham gia lao động sau khi tốt nghiệp. Một số học sinh có năng lực học tập còn hạn chế, chưa xác định được động cơ học tập nên gặp khó khăn trong việc tiếp tục học trung học phổ thông hoặc học nghề.

Vì vậy, hướng nghiệp ngày càng được xác định là khâu quan trọng, giúp học sinh nhận diện điểm mạnh, sở thích, năng lực bản thân, từ đó lựa chọn ngành nghề và lộ trình học tập phù hợp với nhu cầu xã hội và cơ hội phát triển trong tương lai.

Ông Đoàn Trung Kiên, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh cho rằng, hướng nghiệp và phân luồng học sinh phải bảo đảm nguyên tắc không ép buộc mà dựa trên năng lực, kết quả học tập, sở thích và nguyện vọng của người học. Các cơ sở giáo dục sẽ tăng cường hỗ trợ học sinh tự đánh giá năng lực, sở thích; tổ chức các hoạt động tư vấn, trải nghiệm hướng nghiệp và trải nghiệm nghề nghiệp; tăng cường sự tham gia của các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, cơ sở giáo dục đại học và doanh nghiệp trong quá trình định hướng nghề nghiệp cho học sinh thông qua các hoạt động tham quan, trải nghiệm, thực hành nghề nghiệp.

Bên cạnh đó, công tác truyền thông cũng được đẩy mạnh nhằm nâng cao nhận thức của phụ huynh và cộng đồng về ý nghĩa của hướng nghiệp, phân luồng, tạo điều kiện để học sinh lựa chọn con đường phù hợp với năng lực và sở trường của mình.

Tích hợp giáo dục hướng nghiệp vào chương trình các môn học

Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Tây Ninh xác định, một trong những nhiệm vụ trọng tâm giai đoạn 2026-2030 là tích hợp giáo dục hướng nghiệp vào chương trình các môn học và hoạt động trải nghiệm, giúp học sinh tự đánh giá khả năng, sở thích của bản thân để định hướng nghề nghiệp từ sớm. Học sinh sau khi hoàn thành chương trình trung học cơ sở được định hướng tiếp tục học lên trung học phổ thông hoặc tham gia các chương trình giáo dục nghề nghiệp phù hợp với năng lực và nguyện vọng.

Công tác hướng nghiệp, phân luồng được triển khai có hệ thống, liên tục, gắn với các hoạt động trải nghiệm thực tiễn nhằm giúp người học hiểu rõ năng lực, nguyện vọng và cơ hội nghề nghiệp trong tương lai. Đồng thời, tỉnh chú trọng tăng cường sự phối hợp giữa cơ sở giáo dục, gia đình, tổ chức xã hội, doanh nghiệp và các đơn vị liên quan trong công tác hướng nghiệp, phân luồng học sinh.

UBND tỉnh Tây Ninh cũng định hướng, giai đoạn 2026-2028 sẽ hoàn thành việc thống kê, đánh giá thực trạng công tác hướng nghiệp và phân luồng; phấn đấu đến cuối năm 2028 có 90% người trong độ tuổi trung học cơ sở hoàn thành giáo dục bắt buộc và ít nhất 75% người trong độ tuổi hoàn thành trung học phổ thông hoặc tương đương. Đến năm 2030, tỉnh đặt mục tiêu 100% người trong độ tuổi trung học cơ sở hoàn thành giáo dục bắt buộc và ít nhất 85% người trong độ tuổi hoàn thành trung học phổ thông hoặc tương đương.

Theo ông Đoàn Trung Kiên, tỉnh sẽ đẩy mạnh tuyên truyền cho học sinh, phụ huynh và cộng đồng về các định hướng học tập sau trung học cơ sở và trung học phổ thông; tích hợp nội dung hướng nghiệp trong chương trình giáo dục phổ thông; tăng cường phối hợp với cơ sở giáo dục nghề nghiệp, cơ sở giáo dục đại học, doanh nghiệp để cung cấp thông tin ngành nghề, tuyển sinh, tổ chức các hoạt động tham quan, trải nghiệm và thực hành nghề nghiệp cho học sinh.

Đối với công tác phân luồng, tỉnh tập trung truyền thông nhằm nâng cao nhận thức về giáo dục nghề nghiệp, giúp học sinh lựa chọn hướng đi phù hợp với năng lực và sở thích; hỗ trợ tiếp cận thông tin tuyển sinh, chương trình đào tạo và cơ hội việc làm. Các mô hình vừa học văn hóa, vừa học nghề và các chương trình liên thông giữa các trình độ đào tạo tiếp tục được khuyến khích triển khai, tạo điều kiện để học sinh lựa chọn lộ trình học tập phù hợp.