Kinh tế Mỹ: “Hạ cánh mềm” giữa muôn trùng thách thức

Hầu hết các dự báo có chung nhận kinh tế Mỹ sẽ bước vào năm 2026 với nhiều tín hiệu ổn định hơn, tránh được vòng xoáy suy thoái và hướng tới mục tiêu “hạ cánh mềm”, với kịch bản triển vọng nhất là tăng trưởng tăng nhẹ, lạm phát nằm trong vòng kiểm soát và thị trường lao động ổn định.

* Lực đẩy cho tăng trưởng

Khi năm 2025 khép lại, nền kinh tế số một thế giới dường như vẫn loay hoay với bài toán làm sao để duy trì tăng trưởng ổn định, kéo lạm phát về gần ngưỡng mục tiêu 2%, bảo vệ thị trường lao động và tái định hình động lực tăng trưởng trong bối cảnh tình hình địa chính trị và kinh tế thế giới đang biến động không ngừng.

Chuyên trang tài chính MarketWatch dẫn phân tích của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) dự báo kinh tế Mỹ năm 2026 có thể tăng trưởng khoảng 2%, lạm phát chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE) dao động từ 2,5–2,8% và tỷ lệ thất nghiệp khoảng 4,3–4,6%.

J.P Morgan và một số định chế tư nhân như Goldman Sachs lạc quan hơn khi cho rằng kinh tế Mỹ có thể tăng trưởng 2,2–2,5% nhờ chu kỳ cắt giảm lãi suất, kích thích tài khóa và đầu tư mạnh vào hạ tầng năng lượng, quốc phòng…

Trong khi đó, tờ The Wall Street Journal nhận định động lực tăng trưởng chính tiếp tục đến từ tiêu dùng nội địa, trụ cột truyền thống của kinh tế Mỹ, cùng với đầu tư doanh nghiệp trong các lĩnh vực công nghệ cao, trí tuệ nhân tạo (AI), năng lượng và cơ sở hạ tầng.

Đầu tư tư nhân vào AI có thể kéo GDP tăng thêm 0,3–0,5 điểm phần trăm trong năm 2026 và một vài năm sau đó. Chi tiêu công cho quốc phòng và hạ tầng, cũng được thúc đẩy bởi ưu tiên chiến lược và nhu cầu củng cố chuỗi cung ứng nội địa.

Một điểm nhất quán trong hầu hết các dự báo là thị trường lao động Mỹ năm 2026 sẽ “bớt nóng” so với giai đoạn bùng nổ sau đại dịch. Tỷ lệ thất nghiệp dao động quanh mức 4,5%, với tốc độ tạo việc làm khoảng 30.000–50.000 việc/tháng, thấp hơn đáng kể so với giai đoạn phục hồi mạnh mẽ 2021–2022.

Dự báo của tờ The New York Times cho thấy tình trạng thiếu hụt lao động nghiêm trọng trong một số ngành dịch vụ công và xây dựng sẽ giảm bớt, khi tăng trưởng chậm lại và thu hút lao động từ các ngành yếu hơn. Hạn chế nhập cư và lực lượng lao động tăng chậm khiến thị trường vẫn tương đối khan hiếm, dù không còn ở mức “siêu nóng” như trước.

Nhu cầu lao động sẽ chuyển từ các công việc phổ thông, dễ số hóa sang các vị trí quản trị hệ thống, phân tích dữ liệu và phát triển mô hình. Do đo, các nhà hoạch định chính sách và doanh nghiệp sẽ phải đẩy mạnh các chương trình đào tạo lại và tập trung phát triển năng lực số.

* Lạm phát thử thách Fed

Lạm phát chắc chắn tiếp tục là nhân tố tác động mạnh mẽ tới các chính sách kinh tế và kết quả tăng trưởng. Năm 2026 được dự báo là năm quyết định đối với cuộc chiến chống lạm phát tại Mỹ, trong bối cảnh tâm lý “sốc giá do thuế quan” và chi phí lao động giảm dần.

Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) có thể quanh ngưỡng 3%, còn PCE rơi vào khoảng 2,5–2,8% trong năm 2026, tức vẫn cao hơn mục tiêu 2% song không còn là mối đe dọa “mất kiểm soát”. Giá năng lượng và hàng hóa cơ bản đã bớt biến động so với giai đoạn cao điểm, song các yếu tố cấu trúc như chi phí lao động, dịch vụ y tế, nhà ở và tác động của chính sách thương mại vẫn tạo áp lực nhất định lên mặt bằng giá. Ngoài ra, giá thuê nhà và dịch vụ dự kiến sẽ hạ nhiệt khi thị trường nhà ở và bất động sản cho thuê cân bằng hơn, giúp giảm thêm áp lực lạm phát cơ bản.

Trong bối cảnh lạm phát giảm dần về ngưỡng 2%, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) có thể sẽ kéo dài chu kỳ cắt giảm lãi suất, sau giai đoạn tăng mạnh 2022–2023 để kiềm chế lạm phát hậu COVID-19. Chuyên trang tài chính Fox Business dự báo Fed sẽ đưa lãi suất cơ bản về quanh ngưỡng 3% trước cuối năm 2026, với nhịp cắt giảm thận trọng và linh hoạt.

Fed cũng khó có thể lặp lại kịch bản duy trì lãi suất siêu thấp như hơn 10 năm trước đây vì 3 lý do: lạm phát nền có thể cao hơn 2%, nhu cầu tài trợ nợ công lớn và rủi ro địa chính trị thường trực. Điều này đồng nghĩa chi phí vốn cho doanh nghiệp, hộ gia đình và chính phủ vẫn sẽ ở mức tương đối cao so với giai đoạn chính sách tiền tệ nới lỏng trước đây.

Chuyên gia phân tích Michael Pierce của Oxford Economics kỳ vọng “Mỹ sẽ giảm bất ổn chính sách, cắt giảm thuế và nới lỏng chính sách tiền tệ một cách có trật tự để giúp nền kinh tế mạnh lên trong năm 2026".

Bank of America, Goldman Sachs và nhiều tổ chức tài chính nhận định thị trường chứng khoán Mỹ sẽ bước vào năm 2026 với tâm lý lạc quan dựa trên kỳ vọng cắt giảm lãi suất và tăng trưởng lợi nhuận nhờ “làn gió mới” AI. Với nền tảng như vậy, đồng USD sẽ tiếp tục giữ vững vị thế “tài sản an toàn” so với các ngoại tệ khác, dù thâm hụt cán cân vãng lai có thể gia tăng.

Nếu Fed cắt giảm lãi suất chậm hơn các ngân hàng trung ương lớn trên thế giới, đồng USD có thể vẫn tương đối mạnh, gây áp lực lên các thị trường mới nổi và thương mại toàn cầu. Ngược lại, nếu rủi ro tài khóa hoặc bất ổn chính trị tại Mỹ gia tăng, USD có thể chịu áp lực điều chỉnh.

* Trở ngại phía trước

Dù có nhiều tín hiệu khởi sắc cho năm 2026, song giới phân tích cũng nhấn mạnh nền kinh tế Mỹ vẫn đối mặt với không ít rủi ro tiềm tàng, như tác động từ các quyết định thuế quan của Chính quyền Tổng thống Donald Trump, sự thiếu nhất quán về chính sách vĩ mô và nợ công cao khiến biên độ sai số trong dự báo tăng lên rõ rệt.

Dự báo của một số viện nghiên cứu cho thấy nếu thuế quan duy trì ở mức cao và các đối tác trả đũa mạnh, tăng trưởng GDP của Mỹ trong năm tới có thể chỉ còn 1,5%.

Tiêu dùng hộ gia đình, vốn chiếm hơn 2/3 GDP của Mỹ, sẽ chịu áp lực khi lãi suất vẫn cao, giá cả còn leo thang và thuế quan tồn tại như một dạng “thuế ẩn” đè lên vai hàng hóa nhập khẩu. Rõ ràng, chính sách thương mại và thuế quan thời Tổng thống Trump là một trong những biến số quan trọng nhất đối với kinh tế Mỹ giai đoạn 2025–2026.

Nghiên cứu của Penn Wharton và Tax Foundation cảnh báo chính sách thuế quan đối ứng sẽ trực tiếp “móc túi” thêm 1.200 USD/năm của mỗi hộ gia đình, qua đó làm giảm sức mua và tăng chi phí sinh hoạt. Điều này cũng khiến gia tăng áp lực lạm phát và buộc Fed phải thận trọng hơn khi cắt giảm lãi suất.

Tóm lại, năm 2026 sẽ là phép thử đối với năng lực thích ứng của nền kinh tế số một thế giới trong kỷ nguyên đầy biến động. 2026 sẽ không có tăng trưởng kỷ lục hay khủng hoảng nghiêm trọng, mà là năm bản lề đưa kinh tế Mỹ hướng tới giai đoạn mới ổn định và chắc chắn hơn.

Thành - bại phụ thuộc vào khả năng điều hành chính sách linh hoạt, sự thích ứng từ doanh nghiệp và niềm tin của người tiêu dùng. Nếu kinh tế Mỹ duy trì được sự cân bằng mong manh hiện tại, năm 2026 có thể đặt nền tảng cho một chu kỳ tăng trưởng bền vững hơn trong những năm tiếp theo.