Lý do Trung Quốc cần tăng cường cải cách tài chính

Chủ tịch Tập Cận Bình trong một Diễn đàn cấp cao hợp tác quốc tế về “Vành đai và Con đường”. Ảnh: Lương Anh Tuấn-TTXVN

“Diễn đàn Đông Á” số mới ra có bài viết của Ligang Song, Phó Giáo sư, Giám đốc Chương trình kinh tế Trung Quốc tại Trường chính sách công Crawford, Đại học Quốc gia Australia cho rằng cải cách trong lĩnh vực tài chính ở Trung Quốc tụt hậu so với các ngành khác.

Theo ông Ligang Song, mặc dù hệ thống tỷ giá hối đoái của Trung Quốc đã được chuyển sang hệ thống định hướng thị trường, nhưng nó vẫn thiếu sự linh hoạt để trở thành một hệ thống thả nổi thật sự. 

Tương tự như vậy, Trung Quốc dù đã đạt được tiến bộ quan trọng về tự do hóa tài khoản vốn và quốc tế hóa đồng nhân dân tệ, nhưng quá trình này lại bị thụt lùi mà một phần là do tình hình kinh tế vĩ mô xấu đi trong những năm gần đây. Bên cạnh đó, quy mô đầu tư rất lớn ra nước ngoài của Trung Quốc cũng bị cản trở bởi những hạn chế về tài chính xuyên biên giới.

Trước những thách thức đó, Trung Quốc có nên tiếp tục mở cửa lĩnh vực tài chính hay không? Có ba lý do giải thích tại sao Trung Quốc nên làm điều đó. Đầu tiên, việc mở cửa tài chính là một điều kiện quan trọng mà nhờ đó tăng trưởng kinh tế được duy trì bền vững.Mở cửa tài chính có lợi cho sự đổi mới tài chính, tạo điều kiện cho tăng trưởng kinh tế.

Thứ hai, mở cửa lĩnh vực tài chính sẽ giúp nước này phòng ngừa những rủi ro tài chính mang tính hệ thống vì nó có thể thúc đẩy những ý tưởng tiến bộ hơn trong quản lý, công nghệ và quy định.

Thứ ba, mở cửa tài chính là một biện pháp để Bắc Kinh tham gia tích cực vào quá trình cải tiến các cơ chế quản trị kinh tế toàn cầu.Tất cả chương trình nghị sự lớn mà Trung Quốc muốn thực hiện đều đòi hỏi nước này phải làm cho hệ thống tài chính của mình tương thích hơn với hệ thống tài chính quốc tế.

Trong bài viết, ông Ligang Song nêu lên một số biện pháp có thể cải thiện hệ thống tài chính của Trung Quốc.Thứ nhất, Trung Quốc nên cải thiện sự phối hợp giữa cải cách tài chính và phi tài chính. Lãi suất chỉ có thể thực sự được quyết định bởi thị trường nếu có những cải cách bổ sung trong các lĩnh vực khác, ví dụ như doanh nghiệp nhà nước. 

Tương tự như vậy, thành công của việc mở cửa tài chính sẽ phụ thuộc vào việc liệu các tổ chức tài chính nước ngoài có thể được đối xử bình đẳng như các tổ chức tài chính trong nước hay không?

Thứ hai, Trung Quốc cần tạo điều kiện để các lực lượng thị trường có vai trò lớn hơn nhằm xác định các tín hiệu giá cả trên thị trường tài chính.Bắc Kinh có cơ hội để làm điều đó ngay bây giờ để giải quyết vấn đề tỷ giá hối đoái khi mà nền kinh tế đang ở trạng thái tương đối ổn định.

Việc kiểm soát lãi suất vẫn tiếp tục “bóp méo hành vi” của những người cho vay và người đi vay, hạn chế khả năng cạnh tranh giữa các tổ chức tài chính, bất chấp thực tế rằng ngành ngân hàng ngoài quốc doanh của Trung Quốc tiếp tục tăng thị phần. 

Nếu không có một cơ chế thị trường thích hợp cho phép các tổ chức tài chính thiết lập giá cả theo nguồn cung và nhu cầu vốn, thì các ngân hàng và tổ chức tài chính khác sẽ không thể duy trì vai trò trung gian hiệu quả của các quỹ tài chính.

Thứ ba, Trung Quốc cần xây dựng và phát triển một khuôn khổ cho việc quản lý các dòng vốn xuyên quốc gia ở cả cấp độ vi mô và vĩ mô. Ở cấp độ vi mô, dòng vốn nên được giải thoát khỏi ảnh hưởng của việc điều chỉnh chính sách vĩ mô để thúc đẩy tự do hóa tài khoản vốn cũng như tạo thuận lợi cho đầu tư thương mại dịch vụ và các quy chế tài chính.

Ở cấp độ vĩ mô, cần tập trung duy trì sự ổn định vĩ mô bằng cách thiết lập một khuôn khổ cho việc quản lý kiểm soát vốn (chủ yếu như một biện pháp tạm thời), giảm thiểu rủi ro tài chính, cải thiện các cơ chế đánh giá tài sản và tiếp tục sử dụng thuế giao dịch để làm giảm sự biến động theo chu kỳ.

Thứ tư, Trung Quốc nên đối xử bình đẳng với các tổ chức tài chính nước ngoài và nới lỏng mức trần cổ phần của các tổ chức tài chính trong nước mà các tổ chức nước ngoài được phép nắm giữ nhằm thể hiện một môi trường cạnh tranh cởi mở và công bằng.

Thứ năm, Trung Quốc nên mở cửa thị trường cho xếp hạng tín dụng, làm rõ các vấn đề thuế đối với các nhà đầu tư nước ngoài đầu tư vào thị trường trái phiếu và cải thiện cơ sở hạ tầng tài chính của Trung Quốc. Điều này sẽ giúp thu hẹp khoảng cách giữa thông lệ và nguyên tắc thị trường của Trung Quốc so với tiêu chuẩn quốc tế.

Thứ sáu, Trung Quốc nên hướng tới xây dựng và phát triển một hệ thống cung cấp dịch vụ tài chính toàn diện, tận dụng những cơ hội trong việc thúc đẩy ngành công nghiệp trong nước và sáng kiến “Vành đai và Con đường” (BRI). 

Điều này sẽ giúp cải thiện sâu rộng sự hợp tác và các giao dịch tài chính qua biên giới của Trung Quốc, bao gồm cả với các thị trường vốn ở những nước phát triển và các trung tâm tài chính quốc tế.

Cuối cùng, đối với các lực lượng thị trường, để làm việc hiệu quả trong lĩnh vực tài chính, Trung Quốc cần giải quyết vấn đề phân mảnh thị trường tài chính bằng cách tích hợp các lĩnh vực tài chính chính thức và không chính thức. 

Sự khác biệt đáng kể vẫn còn tồn tại giữa lãi suất cho vay chính thức và không chính thức cũng như giữa khả năng của khách hàng nhà nước và tư nhân trong việc tiếp cận vốn vay ngân hàng.

Hơn nữa, sự phân mảnh thị trường là một trở ngại lớn trong việc tạo ra các thị trường vốn tư nhân. Việc hạn chế phát triển thị trường vốn rộng hơn sẽ củng cố vai trò của các mô hình tài chính do ngân hàng nhà nước chi phối và các mô hình đầu tư liên quan. 

Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tiếp tục phát triển một hệ thống ngân hàng ngoài quốc doanh để đáp ứng các nhu cầu của những người vay tư nhân.Vì thế, sự phát triển của nền kinh tế phụ thuộc rất nhiều vào quá trình cải cách lĩnh vực tài chính.

Theo Phó giáo sư Ligang Song, nếu Trung Quốc muốn vượt qua thời điểm bất ổn này, các nhà hoạch định chính sách cần kiểm soát tốt tỷ giá hối đoái và lãi suất, đồng thời tạo ra một sân chơi bình đẳng cho các tổ chức tài chính nước ngoài hoạt động tại nước này./.