Nhà dưỡng lão bán trú cần chính sách mở đường

Hiện nay, các mô hình nhà dưỡng lão bắt đầu được xã hội quan tâm như một giải pháp nhân văn, phù hợp với xu thế hiện đại. Đặc biệt, sau phát biểu của Tổng Bí thư Tô Lâm tại Hội nghị toàn quốc quán triệt, triển khai 4 nghị quyết mới của Bộ Chính trị tổ chức ngày 16/9, có thể kỳ vọng mô hình nhà dưỡng lão, nhất là nhà dưỡng lão bán trú sẽ phát triển rõ nét hơn trong thời gian tới.

Khác với mô hình “nhà dưỡng lão toàn thời gian”, nơi người già sống hẳn tại cơ sở, mô hình “nhà dưỡng lão bán trú” cho phép người cao tuổi đến sinh hoạt, chăm sóc y tế, tham gia hoạt động cộng đồng, còn buổi tối trở về nhà với con cháu.

Viện Nghiên cứu và Đánh giá thị trường bất động sản Việt Nam (VARS IRE) cho rằng, đây là giải pháp dung hòa giữa truyền thống “sống cùng gia đình” và nhu cầu được chăm sóc chuyên nghiệp của người cao tuổi.

Tuy nhiên, khái niệm này còn rất mới, phần lớn các cơ sở hiện tại vẫn hoạt động toàn thời gian và thường trong tình trạng quá tải. Trong bối cảnh già hóa dân số nhanh chóng, việc phát triển hệ thống nhà dưỡng lão bán trú sẽ là giải pháp phù hợp với điều kiện văn hóa, xã hội và kinh tế Việt Nam.

Các chuyên gia của VARS IRE phân tích, mô hình nhà dưỡng lão bán trú không chỉ góp phần chăm sóc chu đáo cho nhóm người cao tuổi ngày càng gia tăng mà còn thể hiện sư đền đáp của con cháu đối với thế hệ đi trước. Và xét trên góc độ cung – cầu thì mô hình này cũng sẽ thúc đẩy hướng phát triển mới cho phân khúc bất động sản dưỡng lão.

VARS IRE dẫn chứng thông tin từ Bộ Y tế, nhìn chung, hầu hết người cao tuổi đều mắc các bệnh lý mãn tính như tiểu đường, tim mạch, xương khớp…; trung bình mỗi người mắc từ 3 bệnh trở lên. Do đó, nhu cầu được kiểm tra sức khỏe định kỳ, và chăm sóc y tế chuyên biệt là rất lớn.

Chị Kim Anh (Hà Nội) chia sẻ, dù được chăm sóc tại nhà rất tốt và có người phục vụ riêng nhưng bà mẹ hơn 80 tuổi của chị bắt đầu có dấu hiệu lẫn, rơi vào tình trạng “trầm cảm tuổi già”, thậm chí không nhận ra cả con gái. Chị tìm đến Trung tâm Dưỡng lão Kaigo sau khi tìm hiểu từ kinh nghiệm của bạn bè với mong muốn cải thiện việc chăm sóc mẹ tốt hơn.

Kết quả thật bất ngờ bởi nhờ dịch vụ chăm sóc chuyên nghiệp, tận tình và môi trường phù hợp, mẹ chị đã tỉnh táo và khỏe hơn rất nhiều. Cuộc sống cụ bà hơn 80 tuổi đã chất lượng hơn ở nhà dưỡng lão – nơi chị Kim Anh gọi thân mật là “trường nội trú” của mẹ.

Bên cạnh đó, nhiều người cao tuổi mong muốn có sự chăm sóc y tế chuyên nghiệp nhưng vẫn duy trì sự gắn bó tình cảm với gia đình. Tại Việt Nam, đã xuất hiện một số dự án căn hộ chăm sóc sức khỏe chuyên biệt gần nơi ở của gia đình, tuy nhiên chi phí thường vượt quá khả năng của phần đông người dân.

Do đó, mô hình nhà dưỡng lão bán trú cũng được kỳ vọng sẽ góp phần giải quyết vấn đề này, giúp người cao tuổi vừa đảm bảo sức khỏe, vừa tránh được cảm giác cô đơn. Không chỉ mang lại lợi ích cho người cao tuổi, mô hình này còn giúp thế hệ trẻ yên tâm làm việc.

Bởi trước áp lực cuộc sống, nhiều người lao động trẻ khó có thể ở nhà chăm sóc cha mẹ thường xuyên. Việc gửi gắm cha mẹ tại nhà dưỡng lão ban ngày sẽ giúp họ an tâm phát triển sự nghiệp, đồng thời vẫn duy trì tình cảm gia đình.

Ở góc nhìn hiện đại, đây không phải là sự “xa rời” mà là cách thể hiện trách nhiệm và tình yêu thương của con cái. Điều này cũng phù hợp với truyền thống “uống nước nhớ nguồn”.

Trên thực tế, hiện khái niệm “nhà dưỡng lão bán trú” rất mới mẻ. Phần lớn các cơ sở hiện tại vẫn hoạt động theo mô hình toàn thời gian. Chỉ có một số ít trung tâm dưỡng lão cho phép nhận người già vào buổi sáng và trả về buổi tối. Tuy nhiên, điểm chung của các trung tâm là đều trong tình trạng "quá tải”.

VARS IRE cho rằng, trong bối cảnh già hóa dân số nhanh chóng, việc phát triển hệ thống nhà dưỡng lão bán trú sẽ là giải pháp phù hợp với điều kiện văn hóa, xã hội và kinh tế Việt Nam.

Mỗi lứa tuổi có một môi trường hỗ trợ phù hợp, nếu trẻ em có nhà trẻ để phát triển những năm đầu đời, thì người cao tuổi cũng cần có “nhà dưỡng lão ban ngày” để được chăm sóc sức khỏe, giao lưu tinh thần và sống vui vẻ, ý nghĩa. Tuy nhiên, chi phí cho một suất dưỡng lão trung bình hiện nay tương đối cao, hơn mức lương hưu hoặc sự hỗ trợ từ con cháu.

Cụ thể, theo thống kê đến cuối năm 2024, mức lương hưu bình quân của người hưởng là 6,2 triệu đồng/tháng, trong khi đó, chi phí dưỡng lão trung bình từ 10 triệu đồng mỗi tháng.

Chính vì vậy, để mô hình này thực sự đi vào đời sống, ngoài các chính sách an sinh, kết hợp với bảo hiểm y tế để giảm bớt chi phí cho người cao tuổi, Nhà nước cần nghiên cứu và ban hành các chính sách ưu đãi quỹ đất, tín dụng cho các dự án dưỡng lão để khuyến khích doanh nghiệp tham gia phát triển phân khúc tiềm năng này.

Ông Troy Griffiths - Phó giám đốc điều hành Savills Việt Nam nhận xét, tại Việt Nam, thị trường có nhiều đòn bẩy giúp hỗ trợ việc xây dựng bất động sản dưỡng lão dành riêng cho người cao tuổi. Đặc biệt có thể kể tới các gói bảo hiểm đi kèm với giá trị đầu tư ngày một phổ biến. Trong tương lai, mô hình gia đình truyền thống sẽ dần thay đổi và chứng kiến nhiều cơ hội hơn cho phân khúc nhà ở dưỡng lão.

Việt Nam đã bước vào giai đoạn già hóa dân số từ năm 2011 và đang có tốc độ già hóa nhanh nhất thế giới. Theo Dữ liệu dân cư quốc gia, cả nước hiện có khoảng 16,1 triệu người cao tuổi, chiếm trên 16% dân số. Dự báo đến năm 2038, Việt Nam sẽ bước vào thời kỳ dân số già. Cứ 5 người dân Việt thì có một người trên 60 tuổi, kéo theo nhu cầu chăm sóc sức khỏe, tinh thần và đời sống người cao tuổi ngày càng lớn.

Nắm bắt xu hướng này, nhiều doanh nghiệp đã chủ động đầu tư sản phẩm để đáp ứng nhu cầu của thị trường. Đơn cử như từ giữa năm 2022, Intracom Group đã đầu tư xây dựng Viện Dưỡng lão Phương Đông Asahi nằm trong Tổ hợp Y tế Phương Đông rộng gần 10 ha được thiết kế theo phong cách nghệ thuật (Art-décor) hiện đại, kết hợp với nhiều tiện ích.

Phương Đông Asahi là một trong những xu hướng tiên phong tại Việt Nam khi đưa viện dưỡng lão gắn với một hệ thống chăm sóc sức khỏe, tiện ích và không gian xanh hiếm có giữa lòng Hà Nội. Tại Viện Dưỡng lão Phương Đông Asahi cung cấp đa dạng dịch vụ gồm: chăm sóc nội trú dành cho người cao tuổi có nhu cầu ở lâu dài hoặc người cao tuổi có bệnh nền, bệnh nặng; chăm sóc bán trú dành cho các gia đình bận rộn hoặc người cao tuổi muốn trải nghiệm dịch vụ nghỉ dưỡng đẳng cấp quốc tế.

Tại đây, người cao tuổi được kiểm tra sức khỏe ban đầu, tư vấn các gói nghỉ dưỡng và chăm sóc phù hợp bởi các chuyên gia y tế, dinh dưỡng và điều dưỡng giàu kinh nghiệm; kết hợp hệ thống máy móc hiện đại hỗ trợ đắc lực cho quá trình chăm sóc và điều trị các bệnh lão khoa...

Tương tự, năm 2024, Well Group và Tập đoàn Vingroup gồm Hệ thống Y tế Vinmec và Công ty VinMedtech cùng triển khai khai mô hình chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi theo tiêu chuẩn khắt khe và cao cấp của Nhật Bản tại các khu đô thị Vinhomes thuộc Tập đoàn Vingroup. Theo đó, Vinhomes Ocean Park 2 sẽ là nơi đầu tiên trong toàn chuỗi đô thị Vinhomes triển khai, tiên phong mở ra mô hình dưỡng lão tiêu chuẩn quốc tế ngay trong lòng các khu đô thị tại Việt Nam.

Trong đó, Tập đoàn Well Group sẽ đầu tư trang thiết bị và nguồn nhân lực với việc đưa các chuyên gia và đội ngũ chăm sóc từ Nhật Bản đến Việt Nam, trực tiếp vận hành và quản lý các cơ sở chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi nhằm đảm bảo chất lượng dịch vụ cao cấp chuẩn Nhật Bản.

Về phía Vingroup, Công ty VinMedtech đầu tư cơ sở hạ tầng để đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật chuyên biệt cho loại hình chăm sóc sức khỏe người cao tuổi. Hệ thống Y tế Vinmec sẽ đóng góp kinh nghiệm chuyên môn về quản trị bệnh lý, chăm sóc và điều trị bệnh người già.

Mô hình chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi đẳng cấp quốc tế do ba bên triển khai theo hai hình thức: chăm sóc sức khỏe người cao tuổi trong ngày và chăm sóc sức khỏe người cao tuổi dài hạn (nhà dưỡng lão).

Tuy nhiên, không phải gia đình nào cũng đủ điều kiện kinh tế để gửi gắm người thân cao tuổi vào các trung tâm dưỡng lão chất lượng cao. Nhưng để nhân rộng, đa dạng mô hình và thực sự đi vào đời sống, VARS IRE cho rằng, ngoài các chính sách an sinh, cần kết hợp với bảo hiểm y tế.

Đồng thời, Nhà nước ban hành chính sách ưu đãi quỹ đất, tín dụng để khuyến khích doanh nghiệp tham gia. Từ đó để có sản phẩm với chi phí hợp lý, phù hợp với như cầu của nhiều người hơn.