Nhật Bản: Doanh nghiệp địa phương "chi đậm" thu hút lao động

Khi các doanh nghiệp khu vực Nhật Bản tiến hành các cuộc chiến khốc liệt để giành lao động trong bối cảnh tình trạng thiếu lao động ngày càng sâu rộng trên toàn quốc, lương tại các công ty sử dụng từ 10-99 người ở các tỉnh nông thôn như Miyazaki tăng nhanh hơn nhiều so với ở các trung tâm đô thị trong suốt 5 năm tính đến năm 2023.

Ông Shigeru Matsuyama, Giám đốc điều hành Phòng Thương mại và Công nghiệp tỉnh Miyazaki, cho biết: “Người dân ở đây từng chấp nhận mức lương thấp, nhưng giờ thì không còn nữa. Các doanh nghiệp địa phương không thể tiếp tục kinh doanh trừ khi họ tăng lương”.

Ông Matsuyama cho biết với cơ hội việc làm ngày càng tăng bên ngoài tỉnh, dòng lao động chảy ra ngoài đã trở thành mối lo ngại lớn đối với Miyazaki trong vài năm qua.

Miyazaki, trên hòn đảo phía Nam Kyushu, dẫn đầu các tỉnh khác về việc tăng lương tại các doanh nghiệp địa phương vừa và nhỏ. Lương cơ bản tại các công ty có lực lượng lao động từ 10-99 người đã tăng 13,2% từ năm 2018 đến năm 2023, vượt xa mức tăng lương ở Tokyo và Osaka. Một công ty taxi ở Miyazaki đã tăng lương cho tài xế từ 50% đến 80% so với trước đại dịch COVID-19.

Tiếp theo là tỉnh Kochi và tỉnh Ehime, cả hai đều có mức tăng 11,6%. Hầu hết trong số 10 quận có mức tăng lương lớn nhất đều không có khu vực đô thị lớn.

Miyazaki từng được gọi là hòn đảo ảo do khả năng tiếp cận đường sắt và đường cao tốc kém, nhưng khả năng lao động di cư khỏi đây đã tăng lên kể từ khi phát triển mạng lưới giao thông vào khoảng năm 2016.

Sự cạnh tranh về nhân tài với các tỉnh khác ở đảo Kyushu khác ngày càng gay gắt khi khu vực này thu hút đầu tư cho các dự án công nghiệp lớn, bao gồm cả việc Tập đoàn Sản xuất Chất bán dẫn TSMC của Đài Loan (Trung Quốc) xây dựng một tổ hợp sản xuất chip ở tỉnh Kumamoto. Tại Miyazaki, nhà sản xuất chip Nhật Bản Rohm đang xây dựng một nhà máy bán dẫn với kinh phí 300 tỷ yen (1,92 tỷ USD).

Để thu hút lao động có tay nghề, các doanh nghiệp đã bắt đầu trả lương cao hơn. Ở tỉnh Kumamoto, nơi từng bị coi là chậm trễ trong việc tăng lương, nhiều doanh nghiệp địa phương đã tăng lương kể từ khi TSMC bắt đầu xây dựng cơ sở vào năm 2022.

Tuy nhiên, mức lương tại các doanh nghiệp nhỏ hơn trong khu vực vẫn còn tương đối thấp. Mức lương trung bình tại các doanh nghiệp như vậy ở Miyazaki là 244.300 yen (1.569 USD)/tháng vào năm 2023, thấp thứ tư trong số 47 tỉnh của Nhật Bản. Mặc dù khoảng cách với Tokyo đã thu hẹp 27.000 yen so với 5 năm trước, lương ở Miyazaki vẫn thấp hơn 120.000 yen.

Kowakuen Haruka, một khách sạn trong khu nghỉ dưỡng spa Dogo Onsen ở Matsuyama, Ehime, đã tăng mức lương toàn thời gian hàng tháng thêm 30.000 yen vào tháng Tư để đảm bảo nhân lực khi lượng du khách nước ngoài tiếp tục tăng sau đại dịch.

Chủ tịch Công ty Tomizaemon Niiyama cho biết: “Chúng tôi sẽ không thể tồn tại nếu không tiếp tục đầu tư vào nguồn nhân lực hướng tới tương lai”.

Dữ liệu mới nhất chứng thực việc tăng lương nhanh chóng của các công ty trong khu vực. Theo dữ liệu bảng lương do công ty phân tích Nowcast có trụ sở tại Tokyo tổng hợp cho cả các công ty lớn và nhỏ, mức lương trả cho các vị trí toàn thời gian đã tăng hơn 3% so với cùng kỳ năm trước ở tỉnh Kochi và tỉnh Tokushima kể từ tháng 11. Tại Tokyo và Osaka, tỷ lệ này chưa bao giờ tăng trên 3% kể từ khi tài khóa 2023 bắt đầu vào tháng Tư năm ngoái.

Tỷ lệ lời mời làm việc cho người tìm việc cũng tăng mạnh ở các tỉnh trong khu vực. Ở Miyazaki, con số này là 1,14 vào năm 2023, tăng 0,18 so với 5 năm trước đó. Tỷ lệ thấp nhất ở Kyushu là 0,93 ở quận Fukuoka, bao gồm các khu đô thị lớn của Fukuoka và Kitakyushu.

Theo Viện nghiên cứu Dai-ichi Life, khoảng cách tiền lương giữa thành thị và nông thôn bắt đầu thu hẹp vào khoảng năm 2013. Takuya Hoshino, nhà kinh tế cấp cao của Viện, cho biết: “Xu hướng này có thể sẽ tiếp tục”.

Góp phần vào xu hướng này là nhu cầu lao động ngày càng tăng bởi cái gọi là vấn đề năm 2024 - nguy cơ thiếu hụt lao động trong lĩnh vực hậu cần và xây dựng sau khi ban hành các quy định làm thêm giờ mới vào tháng Tư.

Chính phủ Nhật Bản coi các công ty nhỏ hơn và doanh nghiệp địa phương là hai trụ cột trong việc thúc đẩy tăng lương ở nước này. Các doanh nghiệp vừa và nhỏ chiếm 99% số công ty ở Nhật Bản và do đó đây là nhóm không thể thiếu để đạt được sự tăng trưởng ổn định.

Bức tranh tiền lương tổng thể của đất nước đã được cải thiện nhờ giảm phát giảm bớt, nhưng việc tăng lương ở các doanh nghiệp nhỏ sẽ không bền vững trừ khi họ tìm được cách chuyển sang các khách hàng lớn chi phí lao động và vật liệu cao hơn hoặc trở nên năng suất hơn thông qua số hóa và các phương tiện khác.