Tắc nghẽn cảng biển - thách thức cho chuỗi cung ứng toàn cầu

Nguyên nhân là do sự kết hợp giữa các yếu tố vận hành như thiếu hụt lao động và mực nước sông thấp, cùng với những biến động khó lường từ chính sách thương mại và căng thẳng địa chính trị. Tình hình này không chỉ ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng toàn cầu mà còn đặt ra thách thức lớn cho các nền kinh tế trên thế giới.

Nguyên nhân tắc nghẽn

Theo báo cáo mới công bố của công ty tư vấn hàng hải Drewry tại London, từ cuối tháng Ba đến giữa tháng Năm, thời gian chờ để có chỗ cập bến đã tăng 77% tại Bremerhaven (Đức). Sự chậm trễ này cũng tăng 37% tại Antwerp (Bỉ) và 49% tại Hamburg (Đức) trong cùng thời gian, tại Rotterdam (Hà Lan) và Felixstowe (Anh) thời gian chờ đợi cũng kéo dài hơn.

Các nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng tắc nghẽn bao gồm tình trạng thiếu hụt lao động và mực nước thấp trên sông Rhine, gây cản trở nghiêm trọng đến giao thông sà lan ra vào các địa điểm. Đáng chú ý, việc Tổng thống Mỹ, Donald Trump, tạm thời giảm thuế đối với hàng nhập khẩu Trung Quốc đã thúc đẩy nhu cầu vận chuyển hàng hóa giữa các nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Công ty tư vấn hàng hải Drewry cho biết tình trạng tắc nghẽn tại các cảng đang kéo dài thời gian vận chuyển, làm gián đoạn kế hoạch tồn kho và buộc các chủ hàng phải dự trữ thêm hàng. Thêm vào đó, tuyến thương mại xuyên đại dương chiều về phía Đông đang cho thấy dấu hiệu của một mùa cao điểm sớm, do lệnh tạm thời giảm thuế quan 90 ngày giữa Mỹ và Trung Quốc, dự kiến hết hạn vào ngày 14/8.

Tình trạng tắc nghẽn tương tự cũng xuất hiện ở Thâm Quyến (Trung Quốc), Los Angeles (Mỹ) và New York (Mỹ), nơi số lượng tàu container chờ cập bến đã tăng lên đáng kể từ cuối tháng Tư.

Ông Rolf Habben Jansen, Giám đốc điều hành của hãng vận tải biển Hapag-Lloyd AG có trụ sở tại Hamburg, dự kiến sẽ mất thêm sáu đến tám tuần nữa trước khi tình trạng tắc nghẽn tại các cảng được kiểm soát.

Tuy nhiên, ông Torsten Slok, nhà kinh tế của tập đoàn quản lý tài sản Apollo Management, cho rằng thỏa thuận “đình chiến” thuế quan Mỹ-Trung đạt được gần hai tuần trước vẫn chưa tạo ra một làn sóng tàu tăng vọt trên khắp Thái Bình Dương. Ông Slok đặt câu hỏi liệu mức thuế 30% đối với hàng hóa Trung Quốc có còn quá cao hay các công ty Mỹ đơn giản đang chờ xem liệu thuế quan có giảm thêm nữa hay không trước khi tăng cường vận chuyển.

Biến động chính sách và thách thức toàn cầu

Ngoài các vấn đề về vận hành, chính sách thuế khó đoán của Mỹ đang gây ra những biến động lớn trong ngành vận tải biển. Điều này khiến các nhà nhập khẩu và xuất khẩu khó điều chỉnh đơn đặt hàng của họ, gây ra những biến động trái mùa trong nhu cầu. Đối với các hãng vận tải biển, những biến động đó dẫn đến sự chậm trễ và chi phí cao hơn, khiến cước vận chuyển tăng.

Khó khăn trong việc dự đoán tình hình càng gia tăng sau khi ông Trump đe dọa áp mức thuế 50% đối với hàng hóa Liên minh châu Âu (EU) vào ngày 1/6, rồi sau đó lại lùi thời hạn áp thuế sang ngày 9/7.

Công ty tư vấn kinh tế Oxford Economics nhận định sự không chắc chắn về chính sách sẽ làm tăng rủi ro cho các quyết định chi tiêu. Theo Oxford Economics, Đức, Ireland, Italy, Bỉ và Hà Lan là những nước dễ bị tổn thương nhất nếu Mỹ áp thuế đối với EU. Theo bộ phận nghiên cứu kinh tế Bloomberg Economics, mức thuế bổ sung 50% có thể làm giảm hơn một nửa tổng lượng xuất khẩu của EU sang Mỹ.

Sự không chắc chắn ngày càng tăng về việc liệu ông Trump có thực hiện lời đe dọa áp thuế hay trì hoãn như ông đã làm với Trung Quốc đang gia tăng sức ép lên vận tải biển.

Các hãng vận tải, bao gồm hãng vận tải container lớn nhất thế giới MSC Mediterranean Shipping Co., đã công bố tăng giá cước chung và phụ phí mùa cao điểm, bắt đầu từ tháng Sáu đối với hàng hóa từ châu Á.

Trong những tuần tới, những vấn đề trên có khả năng đẩy giá cước giao ngay cho vận tải đường biển lên cao hơn. Bên cạnh đó, căng thẳng địa chính trị vẫn tiếp tục ảnh hưởng đến các tuyến đường biển quan trọng.

Các tàu chở hàng vẫn phần lớn tránh Biển Đỏ do lo ngại các cuộc tấn công và đang đi vòng qua phía Nam châu Phi để vận chuyển hàng hóa trên các tuyến đường kết nối châu Á, châu Âu và Mỹ.

Theo ông Habben Jansen, vẫn chưa an toàn để đi qua Biển Đỏ. Ông cũng cho rằng bất kỳ việc khôi phục các chuyến đi thường xuyên qua kênh đào Suez sẽ phải diễn ra dần dần, có lẽ mất vài tháng, để tránh tình trạng lưu lượng tàu quá lớn tại cảng. Ông Habben Jansen giải thích rằng nếu đột ngột điều chuyển các tàu quay lại đi qua kênh đào Suez, điều này sẽ tạo ra tắc nghẽn lớn ở nhiều cảng. Vì vậy, ông cho biết cách tiếp cận của Hapag-Lloyd là nếu có thể, họ sẽ thực hiện việc này trong một khoảng thời gian dài hơn để các cảng không bị tê liệt.