Thách thức về phát triển và phân phối vắc-xin ngừa COVID-19 (Phần 2)

TTXVN 06:30' - 18/12/2020
BNEWS Phí tổn phụ trội là một trong những yếu tố đẩy giá thành của vaccine lên, bên cạnh đó là mối hoài nghi của công luận với một loại vaccine còn quá mới để ngừa dịch bệnh nguy hiểm này.
Người dân đeo khẩu trang phòng lây nhiễm COVID-19 tại Berlin, Đức, ngày 27/11/2020. Ảnh: THX/TTXVN

Nhà sử học Patrick Zylberman phân tích: “Pfizer và Moderna ấn định phí tổn trung bình cho mỗi bệnh nhân (mỗi người cần hai liều) tại châu Âu là khoảng trên dưới 16 euro (19 USD). Dùng thuốc của AstraZeneca thì mất 8 euro, tức chỉ bằng một nửa so với giá của hãng Mỹ Pfizer.

Có thể nói liên doanh dược phẩm Anh và Thụy Điển quan tâm hơn đến việc cho ra đời một sản phẩm với giá phải chăng, để ngay cả các nước có thu nhập trung bình cũng có điều phương tiện mua vaccine. Đây chính là khác biệt lớn giữa các hãng dược phẩm”.

Chính quyền Indonesia cho biết đã chi 45 triệu USD để mua 3 triệu liều thuốc tiêm chủng do tập đoàn Trung Quốc Sinovac chế tạo (thuốc bán ra với giá 15 USD/liều). Hãng dược phẩm Sanofi của Pháp thông báo sẽ bán vaccine với giá dưới 10 euro một liều. 

Nhiều nước châu Âu, Mỹ thông báo tiêm chủng miễn phí cho dân chúng, nhưng các tổ chức nhân đạo lo ngại rằng vaccine ngừa COVID-19 hiện nay hoàn toàn ngoài tầm tay của một phần lớn nhân loại.

Trước mắt chỉ có một số ít các quốc gia trên thế giới đủ điều kiện tài chính để mua vaccine, trong lúc đại dịch không phân biệt giàu nghèo và đà lây lan không dừng lại ở các đường biên giới.

Bà Véronique Trillet Lenoir, thành viên ủy ban đặc trách về các vấn đề môi trường, y tế công cộng và an toàn thực phẩm của Nghị viện châu Âu (EP), nhấn mạnh đến những bất bình đẳng ngay trong nội bộ 27 nước của EU mặc dù Brussels lần đầu tiên đã nhanh chóng đề ra một chính sách chung về y tế để thu hẹp khoảng cách giữa các thành viên trên mặt trận chung chống COVID-19. 

Bà cho biết: “Vaccine nói riêng và vấn đề y tế nói chung đang trở thành một trong những ưu tiên về địa chiến lược. Các nước lớn dùng lá bài này để khẳng định thế thượng phong của mình. Châu Âu hay Mỹ và Trung Quốc đều có những tính toán như nhau.

Điều quan trọng ở đây là làm thế nào tránh để những tính toán được, thua về tiền bạc lấn át những lợi ích về mặt y tế. Chắc chắn rằng đây là một nguy cơ rất lớn. Nhưng một lần nữa tôi muốn nhắc lại rằng chưa bao giờ EU có những tiến bộ đáng kể như trong khủng hoảng lần này, cho dù chúng ta vẫn làm chưa đủ và phải tiếp tục cố gắng thêm nữa”.

Một khi đã vượt qua được những thách thức trong các khâu sản xuất và phân phối vaccine thì vẫn còn một trở ngại khác đó là mối hoài nghi của công luận với một loại vaccine còn quá mới để ngừa một căn bệnh cũng quá mới đang làm tê liệt một phần hoạt động của thế giới.

Các loại vaccine hiện nay

Theo kênh truyền hình NHK Nhật Bản, các công ty dược phẩm, cơ quan nghiên cứu trên thế giới đang thúc đẩy phát triển nhiều loại vaccine ngừa COVID-19. Sau đây là một số loại vaccine chủ yếu:

Vaccine sống được gọi là “vaccine giảm độc lực”, được lấy từ chính chủng virus trong thực tế và tiêm vào cơ thể lượng nhỏ để chúng nhân lên, tạo thành một quần thể đủ để khởi động đáp ứng miễn dịch của cơ thể. Nhiều loại vaccine sống có hiệu quả cao và được sử dụng để phòng chống các loại bệnh truyền nhiễm nguy hiểm như sởi, rubella. Vaccine sống phòng COVID-19 đang được nghiên cứu, phát triển bởi một số cơ quan như Đại học Tokyo Nhật Bản, Nhóm nghiên cứu bệnh vi sinh vật thuộc đại học Osaka.

Vaccine bất hoạt sử dụng Formalin để làm mất độc tính của virus và sau đó được tiêm vào cơ thể. Loại vaccine này đang được một số công ty như KM Biologics phát triển. Vaccine bất hoạt của nhà sản xuất Trung Quốc cũng đang được tiêm chủng với số lượng giới hạn.

Vaccine VLP được tổng hợp nhân tạo từ các protein gai xuất hiện trên bề mặt của virus. Khi tiêm vào cơ thể, protein gai sẽ trở thành dấu ấn kháng thể tấn công virus. Vaccine VLP ngừa COVID-19 hiện đang được Đại học Osaka Nhật Bản nghiên cứu phát triển. Thử nghiệm lâm sàng ở giai đoạn cuối nhằm đánh giá tính an toàn và hiệu quả của loại vaccine này đang được tiến hành tại Mỹ trên quy mô hàng chục nghìn người.

Vaccine tái tổ hợp cũng giống như vaccine VLP, sử dụng các protein gai có trên bề mặt của thực thể virus và được tạo ra bằng kỹ thuật tái tổ hợp gen di truyền. Khi tiêm vaccine này vào cơ thể, hệ thống miễn dịch sẽ tạo ra kháng thể tấn công virus. Tại Nhật Bản, một công ty dược phẩm lớn là Shionogi cũng đang tập trung nghiên cứu loại vaccine này.

Vaccine mRNA sử dụng mRNA – một loại vật chất chứa thông tin di truyền để tạo ra protein gai có trên bề mặt của thực thể virus. Protein gai sẽ hình thành trong cơ thể sau khi tiêm chủng và kích hoạt hệ thống miễn dịch của cơ thể để tạo ra kháng thể. Đây là kỹ thuật hoàn toàn mới chưa được thử nghiệm thực tế trước khi dịch COVID-19 bùng phát. Ưu điểm của phương pháp này là có thể rút ngắn thời gian phát triển so với các phương pháp truyền thống trước đây.

Vaccine phòng COVID-19 do công ty Pfizer (Mỹ) và BioNTech (Đức) bào chế. Ảnh: THX/TTXVN

Vaccine ngừa COVID-19 theo dạng sử dụng mRNA do công ty dược phẩm Pfizer phát triển đã bắt đầu được tiêm chủng rộng rãi, ngoài ra, loại vaccine của công ty dược Moderna của Mỹ cũng cho thấy hiệu quả cao khi thử nghiệm lâm sàng ở giai đoạn cuối cùng. Tại Nhật Bản, công ty dược phẩm Daiichi Sankyou cũng đang phát triển loại vaccine này.

Vaccine DNA là phương pháp tiêm trực tiếp DNA - một loại protein có trên bề mặt thực thể virus được tạo ra bằng phương pháp nhân tạo. Sau khi tiêm chủng, DNA sẽ xâm nhập vào nhân tế bào trong cơ thể, sản sinh ra các mRNA và tạo ra các protein gai để kích hoạt hệ thống miễn dịch của cơ thể. 

Công ty khởi nghiệp trong lĩnh vực sinh học của đại học Osaka tại Nhật Bản đã sớm phát triển loại vaccine này để phòng COVID-19 với tên gọi “anges”. Hiện loại vaccine này đang trong quá trình bắt đầu thử nghiệm lâm sàng trên người để khẳng định tính an toàn và hiệu quả.

Vaccine vector sử dụng gen di truyền tạo ra protein gai để đưa vào trong một loại virus vô hại khác rồi tiêm vào cơ thể. Virus vô hại sẽ lây nhiễm cho các tế bào trong cơ thể, tạo ra protein gai của virus COVID-19 và kích thích hệ thống miễn dịch của cơ thể. 

Vaccine phòng COVID-19 của Đại học Oxford tại Anh và công ty dược phẩm AstraZeneca thuộc loại này và đã cho thấy hiệu quả cao trong các thử nghiệm lâm sàng giai đoạn cuối khi tiến hành trên hàng chục nghìn người. Tại Nhật Bản, công ty công nghệ sinh học ID Pharma cũng đang tập trung nghiên cứu phát triển loại vaccine này để phòng COVID-19./.

Tin liên quan

Tin cùng chuyên mục