Thái Nguyên gỡ vướng giải phóng mặt bằng khu công nghiệp

Thái Nguyên đang đẩy mạnh bồi thường, hỗ trợ tái định cư và giải phóng mặt bằng để triển khai các khu, cụm công nghiệp. Tuy nhiên, nhiều dự án vẫn vướng quy hoạch, quỹ đất tái định cư và thủ tục pháp lý, đòi hỏi các giải pháp đồng bộ nhằm đẩy nhanh tiến độ và thu hút đầu tư.

Tỉnh Thái Nguyên hiện có 13 khu công nghiệp đã được thành lập; trong đó, 6 khu công nghiệp đã đi vào hoạt động ổn định, 4 khu công nghiệp đạt tỷ lệ lấp đầy 100%.

Còn lại 7 khu công nghiệp và 1 khu công nghệ số tập trung đang trong quá trình triển khai bồi thường, giải phóng mặt bằng, đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật với tổng quy mô diện tích hơn 2.400 ha, ảnh hưởng trên 9.600 hộ dân; trong đó, hơn 4.300 hộ phải di chuyển chỗ ở và hơn 4.800 ngôi mộ phải di chuyển.

Đến nay, số hộ đã bàn giao mặt bằng là hơn 2.100 hộ, diện tích đã bàn giao mặt bằng là hơn 450 ha, tổng kinh phí đã chi trả trên 2.100 tỷ đồng, đạt 82,1% so với tổng kinh phí được phê duyệt.

Đối với các cụm công nghiệp, toàn tỉnh hiện có 40 cụm công nghiệp đã được thành lập; trong đó, 7 cụm công nghiệp cơ bản hoàn thành công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng và đầu tư hạ tầng kỹ thuật; 14 cụm công nghiệp đang đồng thời triển khai bồi thường, giải phóng mặt bằng và xây dựng hạ tầng; 19 cụm công nghiệp còn lại đang thực hiện các thủ tục chuẩn bị đầu tư và chưa khởi công xây dựng.

Đáng chú ý, 15 dự án cụm công nghiệp đang triển khai bồi thường, hỗ trợ tái định cư và giải phóng mặt bằng với tổng diện tích hơn 680 ha, ảnh hưởng đến hơn 6.000 hộ dân; trong đó có trên 800 hộ phải di dời chỗ ở. Đến nay, hơn 4.200 hộ đã bàn giao mặt bằng với tổng diện tích 423,9 ha; tổng kinh phí chi trả bồi thường, hỗ trợ đạt hơn 1.500 tỷ đồng, tương đương 66,96% tổng kinh phí được phê duyệt.

Qua kết quả giám sát công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, giải phóng mặt bằng để thực hiện các dự án khu, cụm công nghiệp trên địa bàn tỉnh của Hội đồng nhân dân tỉnh Thái Nguyên tổ chức vào đầu tháng 7 vừa qua cho thấy bồi thường, hỗ trợ và giải phóng mặt bằng phục vụ phát triển các khu công nghiệp, cụm công nghiệp trên địa bàn đã được các cấp, các ngành và địa phương tập trung lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện cơ bản theo quy định của pháp luật, bảo đảm công khai, minh bạch, từng bước đáp ứng yêu cầu triển khai các dự án trọng điểm, góp phần tạo quỹ đất sạch phục vụ thu hút đầu tư và phát triển công nghiệp.

Việc chi trả bồi thường, hỗ trợ và bố trí tái định cư được triển khai kịp thời, bảo đảm quyền lợi của người dân có đất bị thu hồi. Trên địa bàn tỉnh hiện có 34 khu tái định cư; trong đó có 1 khu tái nghĩa địa đang triển khai lập báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư, xây dựng phục vụ bồi thường, hỗ trợ, tái định cư các dự án khu, cụm công nghiệp với tổng diện tích hơn 730 ha, dự kiến bố trí hơn 2000 lô đất tái định cư...

Tuy nhiên, công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và giải phóng mặt bằng phục vụ các dự án khu, cụm công nghiệp trên địa bàn tỉnh vẫn còn nhiều vướng mắc. Theo đó, việc lập quy hoạch tại một số cụm công nghiệp chưa bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất giữa quy hoạch chi tiết với quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất. Một số dự án phải điều chỉnh quy hoạch, ranh giới và diện tích do chồng lấn với quy hoạch hạ tầng kỹ thuật hoặc chưa bảo đảm kết nối giao thông, hạ tầng, ảnh hưởng đến việc hoàn thiện hồ sơ pháp lý, thực hiện thủ tục đầu tư cũng như công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng và triển khai xây dựng hạ tầng kỹ thuật.

Hiện toàn tỉnh có 5 khu công nghiệp và 18 cụm công nghiệp đang triển khai nhưng vẫn gặp khó khăn trong công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng. Tổng diện tích cần tiếp tục giải phóng mặt bằng là 2.275 ha, tạo áp lực lớn đối với mục tiêu hoàn thành các dự án theo kế hoạch. Bên cạnh đó, việc bố trí quỹ đất tái định cư còn thiếu chủ động khi hầu hết địa phương chưa chuẩn bị sẵn quỹ đất trước khi thu hồi đất. Đến nay, mới có 7 trong số 33 dự án tái định cư hoàn thành giải phóng mặt bằng hơn 52 ha, tương đương khoảng 7% trong tổng số 733 ha đất quy hoạch dành cho các dự án tái định cư.

Trước thực tế này, Đoàn giám sát của Hội đồng nhân dân tỉnh Thái Nguyên đã kiến nghị các cơ quan Trung ương xem xét nghiên cứu sửa đổi Luật Đất đai năm 2024 bảo đảm phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp; thống nhất, đồng bộ, xử lý các quy định chồng chéo giữa Luật Đất đai, Luật quy hoạch, Luật Xây dựng, Luật Đầu tư; nghiên cứu, xem xét ban hành hoặc cho phép thí điểm cơ chế đặc thù trong công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và giải phóng mặt bằng đối với các địa phương có nhiều dự án trọng điểm, quy mô thu hồi đất lớn...

Đoàn giám sát cũng đề nghị Ủy ban nhân dân tỉnh tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành việc tổ chức thực hiện các quy định của pháp luật về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và giải phóng mặt bằng, phát huy vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu các cơ quan, đơn vị, địa phương, thực hiện nghiêm nguyên tắc “6 rõ” (rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ kết quả), kịp thời kiểm tra, đôn đốc, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc và xử lý nghiêm các trường hợp chậm trễ, thiếu trách nhiệm.

Tỉnh cần chỉ đạo đẩy nhanh tiến độ lập, thẩm định, phê duyệt quy hoạch chung đô thị và nông thôn, điều chỉnh cục bộ quy hoạch chung cấp xã, quy hoạch phân khu, quy hoạch chi tiết bảo đảm đồng bộ, thống nhất với Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 làm cơ sở triển khai các dự án tái định cư, nhất là 13 dự án khu tái định cư đang gặp vướng mắc về quy hoạch; rà soát toàn bộ các dự án khu tái định cư đang triển khai; xác định rõ nguyên nhân chậm tiến độ, trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị, địa phương; xây dựng lộ trình cụ thể để hoàn thành các dự án đang chậm tiến độ; chủ động cân đối và ưu tiên bố trí nguồn lực cho công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, giải phóng mặt bằng và đầu tư xây dựng các khu tái định cư, tạo nền tảng thu hút đầu tư, mở rộng sản xuất công nghiệp, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số của tỉnh.

Đặc biệt, tỉnh chỉ đạo xây dựng kế hoạch giải quyết dứt điểm đối với 239 hộ dân đã đủ điều kiện nhưng chưa được bố trí tái định cư thực hiện các dự án khu, cụm công nghiệp xong trước ngày 30/9, rà soát các trường hợp tồn đọng kéo dài để có phương án xử lý cụ thể, bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân và ổn định đời sống sau thu hồi đất...