Thúc đẩy ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số trong giáo dục đại học

Dự thảo thông tư được xây dựng nhằm tạo hành lang pháp lý thống nhất cho việc triển khai công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI) và các công nghệ liên quan trong giáo dục đại học.

Dự thảo Thông tư áp dụng đối với các cơ sở giáo dục đại học; tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động đào tạo, nghiên cứu khoa học, quản lý, phục vụ tại cơ sở giáo dục đại học; đồng thời, áp dụng đối với tổ chức, doanh nghiệp cung cấp nền tảng, giải pháp công nghệ số và AI phục vụ giáo dục đại học.

Theo dự thảo, ứng dụng công nghệ trong giáo dục đại học được thực hiện toàn diện trong các hoạt động đào tạo, kiểm tra, đánh giá, nghiên cứu khoa học, quản trị cơ sở giáo dục đại học và cung cấp dịch vụ, hỗ trợ người học. Các cơ sở giáo dục đại học được chủ động lựa chọn, ứng dụng các giải pháp công nghệ phù hợp với chiến lược phát triển và điều kiện của đơn vị; việc ứng dụng công nghệ phải được thực hiện có kiểm soát, đảm bảo liên chính học thuật.

Trong hoạt động đào tạo, cơ sở giáo dục đại học được chủ động ứng dụng công nghệ số và AI thông qua các phương thức như: đào tạo trực tiếp có hỗ trợ công nghệ số, đào tạo trực tuyến toàn phần, đào tạo kết hợp trực tuyến và trực tiếp, đào tạo cá thể hóa dựa trên dữ liệu và AI. Việc ứng dụng công nghệ nhằm hỗ trợ tổ chức giảng dạy, học tập, quản lý quá trình học tập, theo dõi tiến độ, kết quả học tập của người học, tư vấn học tập, định hướng nghề nghiệp và phân tích dữ liệu học tập để cải tiến chương trình, phương pháp giảng dạy.

Dự thảo nhấn mạnh việc sử dụng AI trong đào tạo phải bảo đảm hỗ trợ, không thay thế vai trò của giảng viên; minh bạch, có thể giải trình; không làm sai lệch kết quả học tập; tuân thủ liêm chính học thuật và có cơ chế kiểm soát, giám sát.

Đối với hoạt động kiểm tra, đánh giá, dự thảo quy định cơ sở giáo dục đại học được chủ động ứng dụng công nghệ số và AI nhưng phải bảo đảm tính chính xác, khách quan, minh bạch và công bằng; phù hợp với chuẩn đầu ra của chương trình đào tạo.

Việc ứng dụng công nghệ trong kiểm tra, đánh giá bao gồm xây dựng, quản lý ngân hàng câu hỏi, đề thi; tổ chức kiểm tra, đánh giá và chấm điểm; giám sát quá trình kiểm tra, đánh giá; phân tích kết quả học tập và đánh giá năng lực người học; lưu trữ, quản lý và khai thác dữ liệu đánh giá.

Dự thảo yêu cầu bảo đảm xác thực danh tính người học, kiểm soát quá trình kiểm tra, đánh giá; bảo đảm tính toàn vẹn, khả năng truy vết và lưu trữ dữ liệu đánh giá; công khai quy định, tiêu chí đánh giá và có cơ chế giải trình, phúc tra kết quả. Việc sử dụng AI trong kiểm tra, đánh giá cũng phải bảo đảm hỗ trợ, không thay thế vai trò của giảng viên; không làm sai lệch kết quả đánh giá; tuân thủ quy định về liêm chính học thuật.

Một nội dung đáng chú ý của dự thảo là quy định riêng về bảo đảm liêm chính học thuật khi ứng dụng công nghệ. Theo đó, việc ứng dụng công nghệ số và AI trong đào tạo, kiểm tra, đánh giá và nghiên cứu khoa học phải bảo đảm trung thực, khách quan, minh bạch; tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ; phản ánh đúng năng lực của người học, kết quả nghiên cứu; công nghệ và AI chỉ là công cụ hỗ trợ, không làm thay đổi bản chất hoạt động học thuật.

Dự thảo chỉ rõ một số hành vi vi phạm liêm chính học thuật trong môi trường số như sử dụng công nghệ, bao gồm AI để gian lận trong học tập, kiểm tra, đánh giá hoặc nghiên cứu khoa học; sao chép, đạo văn, sử dụng trái phép tài liệu, dữ liệu, học liệu số hoặc kết quả nghiên cứu; giả mạo, làm sai lệch dữ liệu, kết quả nghiên cứu hoặc thông tin học tập; nhờ người khác thực hiện hoặc thực hiện thay nhiệm vụ học tập, kiểm tra, đánh giá, nghiên cứu; không công bố hoặc công bố không đầy đủ việc sử dụng công nghệ, AI khi có yêu cầu.

Các cơ sở giáo dục đại học có trách nhiệm ban hành quy định nội bộ về liêm chính học thuật, xác định rõ hành vi vi phạm, quy trình xử lý và trách nhiệm của các bên liên quan; thiết lập cơ chế kiểm soát, giám sát, xử lý vi phạm; ứng dụng công nghệ để phát hiện gian lận; đồng thời tổ chức phổ biến, tuyên truyền, nâng cao nhận thức về liêm chính học thuật.

Dự thảo Thông tư cũng quy định việc ứng dụng công nghệ trong quản trị cơ sở giáo dục đại học phải được thực hiện toàn diện trong quản lý, điều hành; lấy dữ liệu làm cơ sở cho quản trị, ra quyết định; bảo đảm công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình.

Các cơ sở giáo dục đại học phải phát triển cơ sở dữ liệu phục vụ quản trị, quản lý nhà nước, nâng cao chất lượng đào tạo, kiểm tra, đánh giá và nghiên cứu khoa học; tạo lập nền tảng dữ liệu cho phân tích, dự báo và ứng dụng công nghệ số, bao gồm AI. Dữ liệu phải được chuẩn hóa, đồng bộ, có khả năng tích hợp, liên thông, chia sẻ; bảo đảm an toàn, bảo mật và toàn vẹn.

Dự thảo cũng yêu cầu phát triển hạ tầng số đồng bộ, bảo đảm khả năng kết nối, tích hợp, liên thông và chia sẻ dữ liệu; phát triển năng lực số và năng lực AI cho người học, đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục.

Thông tư sau khi được ban hành sẽ là cơ sở quan trọng để thúc đẩy ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số và AI có trách nhiệm trong giáo dục đại học; đồng thời, tăng cường kiểm soát chất lượng, bảo vệ dữ liệu và bảo đảm liêm chính học thuật trong môi trường số.