Tình trạng đóng cửa một phần Chính phủ Mỹ có thể kéo dài

Việc Chính phủ Mỹ đóng cửa một phần đã bước sang tuần thứ hai và các nhà phân tích cảnh báo tình trạng này có thể kéo dài nhiều tuần do sự chia rẽ phe phái sâu sắc giữa đảng Cộng hòa của Tổng thống Donald Trump và đảng Dân chủ đối lập.

Bế tắc trong việc thông qua luật cấp ngân sách đã khiến nhiều cơ quan liên bang bị tê liệt. Điểm gây bất đồng chính là yêu cầu của phe Dân chủ trong việc gia hạn các khoản trợ cấp y tế sắp hết hạn vốn đang hỗ trợ cho hàng triệu người Mỹ có thu nhập thấp.

Ông Andrew Koneschusky, cựu thư ký báo chí của Thượng nghị sỹ Chuck Schumer (lãnh đạo phe Dân chủ tại Thượng viện), nhận định rất có thể việc đóng cửa sẽ kéo dài nhiều tuần, chứ không phải vài ngày. Hiện cả hai đảng đều cố thủ quan điểm của mình và có rất ít dấu hiệu thỏa hiệp.

Tổng thống Trump đổ lỗi cho phe Dân chủ về việc để chính phủ liên bang phải đóng cửa, đồng thời cảnh báo việc sa thải vĩnh viễn các viên chức liên bang. Theo ông, chính đảng Dân chủ đang gây ra việc nhiều người bị mất việc làm. Tuy nhiên, theo các nhà phân tích, đảng Dân chủ sẽ khó nhượng bộ trong lần này, nhất là sau khi lãnh đạo Schumer đã bị chỉ trích nặng nề vì thỏa hiệp vào tháng Ba.

Chính phủ Mỹ chính thức đóng cửa một phần từ ngày 1/10 sau khi Quốc hội không đạt được thỏa thuận ngân sách. Đây là lần đóng cửa thứ 15 của chính phủ Mỹ kể từ năm 1981 và đang làm dấy lên nhiều lo ngại về những hệ lụy đối với hoạt động của bộ máy liên bang cũng như sự vận hành của nền kinh tế. Trong lần đóng cửa kỷ lục trước đó vào năm 2018-2019, nước Mỹ đã bị thiệt hại 11 tỷ USD, trong đó có 3 tỷ USD không thể phục hồi. Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cảnh báo lần đóng cửa này cũng sẽ gây ảnh hưởng tiêu cực đến tăng trưởng Tổng sản phẩm quốc nội (GDP).

Lần gần nhất Chính phủ Mỹ đóng cửa diễn ra từ ngày 22/12/2018 đến 25/1/2019. Khi đó, một phần bộ máy chính phủ tê liệt suốt 35 ngày, đánh dấu lần đóng cửa dài nhất trong hơn bốn thập kỷ. Theo ước tính của Văn phòng Ngân sách Quốc hội (CBO), sự kiện này đã gây thiệt hại khoảng 3 tỷ USD cho GDP của Mỹ.

Kể từ thập niên 1990, tần suất các lần đóng cửa có giảm bớt, nhưng mỗi khi xảy ra đều kéo theo tranh cãi chính trị căng thẳng. Washington kể từ đó đã chứng kiến 6 lần đóng cửa, trong đó có hai lần kéo dài dưới thời cựu Tổng thống Bill Clinton. Đáng chú ý, một Washington ngày càng chia rẽ phe phái đã khiến các bế tắc về chi tiêu trở nên khó tháo gỡ hơn, dẫn tới nguy cơ đóng cửa ngày càng cao mỗi khi đến mùa ngân sách.

Kinh nghiệm từ lần đóng cửa dài kỷ lục năm 2018-2019 cho thấy tác động nặng nề đến đời sống xã hội. Khi đó, khoảng 800.000 nhân viên liên bang bị ảnh hưởng trực tiếp. Trong số đó, 300.000 người bị buộc nghỉ việc tạm thời, không được trả lương và không được phép đến cơ quan. Số còn lại vẫn phải tiếp tục làm việc nhưng không nhận lương cho đến khi ngân sách được phê duyệt trở lại. Chỉ đến khi Quốc hội Mỹ đạt thỏa thuận, họ mới được hoàn trả khoản lương bị nợ.