TP. Hồ Chí Minh khơi thông cửa ngõ cho phát triển

Trong nhiệm kỳ 2020 - 2025, TP. Hồ Chí Minh đã đầu tư nhiều dự án hạ tầng giao thông tại các khu vực cửa ngõ. Nhiều công trình đã và đang được triển khai, góp phần kết nối các vùng, địa phương khác, khơi thông liên kết phát triển. Trong bối cảnh không gian phát triển mới, thành phố tiếp tục đầu tư cho các dự án lớn để mở rộng các hướng giao thông cửa ngõ, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

* Mở cửa ngõ phát triển

Đại hội Đảng bộ TP. Hồ Chí Minh nhiệm kỳ 2020 - 2025 xác định nhiệm vụ phát huy hiệu quả mọi nguồn lực để xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại; trong đó tập trung ưu tiên đầu tư các dự án hạ tầng giao thông và hạ tầng số, hệ thống thông tin di động 5G.

Trên cơ sở đó, nhiều dự án hạ tầng giao thông khu vực cửa ngõ được đầu tư và đưa vào khai thác; một số khác đang dần hoàn thành. Các công trình như hầm chui nút giao An Sương, đường Tô Ký - Đặng Thúc Vịnh, cầu Tân Kỳ Tân Quý… khi đưa vào sử dụng đã góp phần khơi thông cửa ngõ phía Tây Bắc của Thành phố.

Ở phía Nam, hầm chui nút giao Nguyễn Văn Linh - Nguyễn Hữu Thọ cùng nhiều cây cầu trên tuyến đường Lê Văn Lương hoàn thành đã giúp giảm áp lực giao thông, tăng khả năng kết nối khu vực Quận 7 và huyện Nhà Bè (cũ). Dự kiến, dự án mở rộng Quốc lộ 50 sẽ hoàn thành cuối năm nay, giúp kết nối giao thông thuận lợi hơn giữa TP. Hồ Chí Minh và tỉnh Tây Ninh (khu vực Long An cũ).

Khu vực trung tâm, cùng với Nhà ga T3 sân bay Tân Sơn Nhất, tuyến đường nối Trần Quốc Hoàn - Cộng Hòa đã hoàn thành, góp phần gỡ “nút thắt” ùn tắc giao thông, giảm áp lực cho các tuyến đường quanh sân bay. Ở phía Đông, một số dự án như nút giao Mỹ Thủy, nút giao Vành đai 3 - cầu Nhơn Trạch - cao tốc TP. Hồ Chí Minh - Long Thành - Dầu Giây cũng đã đưa vào khai thác, góp phần cải thiện tình hình giao thông cửa ngõ.

Theo Ban Quản lý dự án Đầu tư xây dựng các công trình giao thông TP. Hồ Chí Minh (Ban Giao thông), các dự án trên đã phần nào khơi thông một số “nút thắt” tại khu vực thường xuyên ùn tắc và tai nạn giao thông. Tuy nhiên, một số tuyến lân cận vẫn còn nhiều bất cập, hạ tầng chưa đồng bộ, gây khó khăn cho việc lưu thông.

Quốc lộ 22, đoạn từ ngã tư An Sương đến cầu An Hạ là ví dụ điển hình. Mặc dù nút giao ba tầng An Sương đã hoàn thành, song đoạn tuyến chưa được mở rộng, lưu lượng phương tiện lớn, đặc biệt là xe tải đi về chợ đầu mối Hóc Môn, các khu công nghiệp và hướng Tây Ninh, khiến tuyến đường này thường xuyên ùn ứ.

Không xa đó, Quốc lộ 13 cũng đang quá tải ở đoạn từ ngã tư Bình Phước về cầu Bình Triệu, hướng về trung tâm thành phố. Trong khi đoạn tuyến Quốc lộ 13 trên địa bàn Bình Dương (cũ) đã được mở rộng, thì phần thuộc TP. Hồ Chí Minh trước đây vẫn nhỏ hẹp, dẫn đến tình trạng ùn tắc thường xuyên.

Ở phía Đông, áp lực giao thông rất lớn do khu vực có cảng Cát Lái với lưu lượng lên tới 22.000 lượt container/ngày. Dự án nút giao An Phú đang được khẩn trương thi công, UBND TP. Hồ Chí Minh đã yêu cầu chủ đầu tư đẩy nhanh tiến độ để hoàn thành nhiều hạng mục trước tháng 12/2025, qua đó tạo sức bật về hạ tầng cho khu vực.

Theo ông Lương Minh Phúc - nguyên Giám đốc Ban Giao thông, dự án nút giao An Phú đóng vai trò quan trọng trong việc giảm ùn tắc khu vực cảng Cát Lái, nâng cao năng lực vận tải, tăng tính cạnh tranh của cụm cảng Cát Lái - Phú Hữu. Dự án nằm trong tổng thể nâng cấp hạ tầng khu vực, cùng các công trình như mở rộng đường Nguyễn Thị Định, Nguyễn Duy Trinh, Lương Định Của, tuyến liên cảng Cát Lái - Phú Hữu và tuyến cao tốc kết nối.

Dự thảo Báo cáo chính trị Đại hội Đảng bộ TP. Hồ Chí Minh lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030 nhận định, dù đạt được bước tiến quan trọng, nhưng hạ tầng giao thông vẫn thiếu đồng bộ, chưa đáp ứng yêu cầu đi trước một bước. Việc kết nối kinh tế vùng, liên vùng và quốc tế vẫn chưa tương xứng với vị trí, tiềm năng của thành phố.

Các tuyến quốc lộ đóng vai trò trục hướng tâm, là các cửa ngõ chính ra – vào thành phố, nhưng chưa được đầu tư nâng cấp, mở rộng theo quy mô quy hoạch. Quy mô mặt cắt ngang còn nhỏ, lưu lượng phương tiện quá lớn, dẫn đến tình trạng quá tải kéo dài, ảnh hưởng đến phát triển kinh tế - xã hội.

* Tận dụng cơ chế đặc thù để bứt phá hạ tầng

Theo Sở Xây dựng TP. Hồ Chí Minh, sau khi hợp nhất, nhu cầu tổ chức hệ thống hạ tầng kết nối vùng càng trở nên cấp thiết, hướng đến xây dựng mạng lưới giao thông đa phương thức, đồng bộ, hiện đại, kết nối thông suốt giữa các trung tâm kinh tế, khu công nghiệp, cảng biển và sân bay.

Trong nhiệm kỳ tới, thành phố định hướng kiến trúc lại không gian phát triển theo tư duy đa cực – tích hợp – siêu kết nối; huy động tối đa nguồn lực đầu tư xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng phát triển đồng bộ, hiện đại. Đồng thời, tạo đột phá trong thu hút vốn theo phương thức đối tác công – tư (PPP) để nhanh chóng hoàn thiện hạ tầng ở các trục động lực.

Theo Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TP. Hồ Chí Minh Dương Anh Đức, một trong bảy nội dung trọng tâm của dự thảo Báo cáo chính trị Đại hội Đảng bộ Thành phố nhiệm kỳ 2025 - 2030 là thúc đẩy liên kết vùng thông qua hệ thống đường đối ngoại kết nối với các tỉnh Tây Ninh, Đồng Nai, Đồng Tháp, Lâm Đồng.

Giai đoạn 2026 – 2030, TP. Hồ Chí Minh sẽ tập trung mọi nguồn lực để đầu tư, mở rộng các tuyến giao thông cửa ngõ quan trọng. Đây được xem là bước đi chiến lược, song hành cùng việc khép kín Vành đai 2, đưa vào khai thác Vành đai 3, khởi công Vành đai 4 và các trục cao tốc hướng tâm, nhằm hoàn thiện hệ thống hạ tầng, tạo động lực phát triển mạnh mẽ.

Hiện thành phố đang tận dụng cơ chế đặc thù của Nghị quyết 98/2023/QH15 để đầu tư mở rộng các tuyến cửa ngõ theo hình thức BOT trên đường hiện hữu, gồm: Quốc lộ 13 (từ cầu Bình Triệu đến ranh Bình Dương cũ), Quốc lộ 1 (từ Kinh Dương Vương đến ranh Tây Ninh), Quốc lộ 22 (từ An Sương đến Vành đai 3), đường trục Bắc – Nam (từ Nguyễn Văn Linh đến cao tốc Bến Lức – Long Thành)…

Theo ông Lương Minh Phúc, Quốc lộ 1 sẽ là dự án được triển khai đầu tiên, mở rộng gấp đôi mặt cắt hiện hữu, giúp giải quyết tình trạng ùn tắc, tai nạn thường xuyên tại cửa ngõ phía Tây, đồng thời kết nối thông suốt giữa TP. Hồ Chí Minh và các tỉnh miền Tây. Công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đang được gấp rút tiến hành, dự kiến khởi công tháng 9/2026 và hoàn thành vào tháng 9/2028.

Các dự án còn lại cũng đang được chuẩn bị tương tự, từ khâu bồi thường, di dời hạ tầng kỹ thuật đến lựa chọn nhà đầu tư. Đầu tháng 10/2025, Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh Bùi Xuân Cường đã chỉ đạo đẩy nhanh tiến độ triển khai bốn dự án BOT cửa ngõ và cầu đường Bình Tiên; yêu cầu các sở ngành, địa phương tập trung tháo gỡ vướng mắc pháp lý, đảm bảo giải phóng mặt bằng đúng tiến độ.

Theo Phó Giám đốc Sở Xây dựng TP. Hồ Chí Minh Bùi Hòa An, sau hợp nhất, thành phố có cơ hội lớn để đồng bộ hạ tầng giao thông và xây dựng, hướng tới “siêu đô thị” hiện đại, văn minh và bền vững. Với lợi thế có đủ năm loại hình giao thông gồm đường bộ, đường sắt, hàng không, cảng biển và đường thủy, TP. Hồ Chí Minh đang dần định hình vai trò trung tâm kết nối liên vùng, cả nước và quốc tế.

Hiện Thành phố cũng đã quyết định đầu tư nút giao kết nối cao tốc Bến Lức - Long Thành với Quốc lộ 50 về trung tâm; nghiên cứu kết nối cao tốc này với đường Rừng Sác đi về Cần Giờ. Các dự án cầu Cần Giờ, metro Quận 7 (cũ) - Cần Giờ, cầu vượt biển Cần Giờ - Vũng Tàu… cũng đang được nghiên cứu triển khai để khơi thông cửa ngõ, tạo động lực phát triển thời gian tới.

Với việc triển khai đồng bộ giải pháp cấp bách và lâu dài, TP. Hồ Chí Minh đặt mục tiêu đến năm 2030 cơ bản hoàn thiện hệ thống đường vành đai, cao tốc, quốc lộ và các trục chính đô thị; đến năm 2035 sẽ hình thành mạng lưới giao thông công cộng hiện đại, đáp ứng nhu cầu đi lại, giảm ùn tắc và từng bước xây dựng Thành phố trở thành đô thị văn minh, hiện đại, ngang tầm khu vực và thế giới./.