TPHCM phấn đấu lọt Top 50 đô thị thông minh thế giới vào năm 2030

Theo dự thảo đề án, Thành phố Hồ Chí Minh đặt mục tiêu đến năm 2030 vào Top 50 đô thị thông minh trên thế giới, đến năm 2035 trở thành một trong ba trung tâm điều hành đô thị thông minh cấp quốc gia, giữ vai trò hạt nhân điều phối dữ liệu, công nghệ và đổi mới sáng tạo của cả nước.

Đề án nhấn mạnh, phát triển đô thị thông minh không chỉ là ứng dụng công nghệ mà là chuyển đổi phương thức quản lý, điều hành dựa trên dữ liệu và công nghệ số; ứng dụng AI, mô hình lớn (LLM), phân tích dự báo và bản sao số (Digital twin) để hỗ trợ ra quyết định, cảnh báo sớm rủi ro, tối ưu hóa vận hành.

Đề án xác định nguyên tắc xuyên suốt là lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm; mọi hạ tầng và dịch vụ số đều hướng tới phục vụ người dân tốt hơn, nhanh hơn, minh bạch hơn, cá nhân hóa và an toàn hơn, chú trọng yêu cầu về công bằng số.

Theo lộ trình, giai đoạn 2026-2027, Thành phố tập trung hoàn thiện nền tảng, thể chế và triển khai thí điểm; trong đó hình thành Hội đồng điều phối, phát triển kho dữ liệu dùng chung và triển khai thí điểm (sandbox) cho các công nghệ mới (trí tuệ nhân tạo, bản sao số). Giai đoạn 2028-2029 sẽ mở rộng triển khai, tích hợp và liên thông, đồng thời hoàn thiện Trung tâm giám sát, điều hành đô thị thông minh Thành phố (IOC).

Đề án đặt trọng tâm quản trị đô thị thông minh dựa trên dữ liệu, bảo đảm điều hành thống nhất, liên thông, đa ngành và đa cấp. Trong đó, xây dựng nền tảng dữ liệu đô thị thống nhất, dùng chung, làm “hạ tầng mềm” cốt lõi cho toàn bộ hoạt động quản trị, điều hành và cung cấp dịch vụ.

Ngoài ra, Thành phố sẽ triển khai nền tảng bản sao số (Digital Twin), tích hợp dữ liệu không gian, dữ liệu mặt đất, ngầm và trên không cùng mạng lưới cảm biến (IoT) thời gian thực để mô phỏng và quản trị toàn diện.

Để thực hiện được các mục tiêu, Thành phố tập trung hoàn thiện thể chế, bảo đảm chỉ đạo tập trung, phân công rõ ràng, nguồn lực đầy đủ và nhân lực chuyên trách. Cùng với đó là phát triển quy hoạch và xây dựng đô thị thông minh; hạ tầng kỹ thuật thông minh (giao thông; năng lượng, hạ tầng kỹ thuật và môi trường; hạ tầng, hệ thống đổi mới sáng tạo, hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo); hạ tầng kinh tế - xã hội thông minh (y tế, giáo dục, tài chính – kinh tế; văn hoá – du lịch; dân cư và xã hội); xây dựng hạ tầng và nền tảng số đô thị thông minh (hạ tầng số, dữ liệu số và nền tảng số); quản trị đô thị thông minh (chính quyền số; công dân số; đảm bảo an ninh, trật tự đô thị, an ninh mạng).

Ông Đinh Hồng Kỳ, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Secoin đánh giá cao việc đề án đã nhìn Thành phố Hồ Chí Minh mới là một vùng đô thị đa trung tâm, đa chức năng. Ông cho rằng, thách thức lớn nhất không phải là làm thêm công nghệ, mà là thiết kế lại mô hình quản trị cho một siêu đô thị vùng. Nếu vẫn quản lý theo tư duy địa giới hành chính cũ và dữ liệu, quy hoạch, giao thông, môi trường, logistics vận hành theo ranh giới từng khu vực, thì đô thị càng lớn càng dễ phân mảnh.

Theo ông Đinh Hồng Kỳ, đề án cần chuyển mạnh hơn từ tư duy “đô thị thông minh công nghệ” sang “đô thị thông minh thể chế”. Nếu thể chế không đi trước, đầu tư công nghệ rất dễ rời rạc. Mặt khác, lấy dữ liệu làm nền tảng là hướng đi đúng, nhưng đề án cần đi xa hơn một bước đó là xây dựng “hệ điều hành vùng đô thị” chứ không chỉ là kho dữ liệu dùng chung. Ba bài toán điều hành Thành phố cần ưu tiên giải quyết để người dân và doanh nghiệp cảm nhận được ngay giá trị của đô thị thông mình đó là giao thông liên vùng và logistics; ngập nước, môi trường, phát thải và thích ứng khí hậu; dịch vụ công và dòng di chuyển lao động không phụ thuộc địa giới hành chính.

Dưới góc nhìn chuyên gia, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Thoại Nam, Viện trưởng Viện Khoa học và Công nghệ tiên tiến liên ngành, Trường Đại học Bách Khoa – Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, Thành phố cần chuyển từ tư duy số hóa dữ liệu sang vận hành dựa trên dữ liệu thời gian thực. Việc triển khai Sàn dữ liệu thành phố để thương mại hóa dữ liệu và xây dựng Bản sao số (Digital twin) để quản trị không gian ngầm là định hướng mang tính đột phá, tiệm cận trình độ quốc tế. Tuy nhiên, thay vì chỉ dừng lại ở kho dữ liệu dùng chung, Thành phố cần xây dựng một hệ điều hành dữ liệu xuyên suốt, không chỉ lưu trữ mà còn tự động hóa việc kết nối dữ liệu từ cảm biến giao thông, mực nước, điện năng và camera AI thành một luồng dữ liệu thống nhất.

Các ý kiến tại hội thảo cũng nhấn mạnh, phát triển đô thị thông minh của Thành phố Hồ Chí Minh cần gắn với mục tiêu phát triển xanh, bền vững, hướng tới mô hình đô thị tài chính - công nghiệp - cảng biển nhưng vẫn tối ưu năng lượng, giảm phát thải và quản trị tài nguyên hiệu quả./.