Từ “vùng xám” đến thí điểm: Giải pháp an toàn cho thị trường tài sản mã hóa

Sự kiện thu hút đông đảo các chuyên gia kinh tế, công nghệ, đại diện cơ quan quản lý và doanh nghiệp công nghệ tài chính tham dự, cùng thảo luận về hướng đi cho thị trường tài sản mã hóa trong bối cảnh Chính phủ vừa ban hành Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP về thí điểm tổ chức hoạt động thị trường tài sản mã hóa.

Theo các chuyên gia kinh tế, thế giới đang chứng kiến một làn sóng bùng nổ của nền kinh tế số, khi giá trị không chỉ đến từ hàng hóa hữu hình mà còn từ dữ liệu, thuật toán và niềm tin số. Tổng giá trị thị trường tài sản mã hóa toàn cầu hiện vượt 2.500 tỷ USD, trong đó riêng khu vực châu Á chiếm hơn 40%. Việt Nam, dù chưa có khung pháp lý hoàn chỉnh, vẫn nằm trong top 3 quốc gia có tỷ lệ người sở hữu tài sản mã hóa cao nhất thế giới, với khoảng 20 triệu người tham gia.

Tuy nhiên, trong suốt thời gian dài, tài sản mã hóa tại Việt Nam tồn tại trong “vùng xám” pháp lý, dẫn tới nhiều biến tướng và các vụ lừa đảo nghiêm trọng như Ifan, Pincoin, Sky Mining, Lion Group...

Số liệu của Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao - Bộ Công an cho thấy, chỉ riêng từ đầu năm 2025, đã phát hiện gần 1.500 vụ việc lừa đảo qua mạng, gây thiệt hại hơn 1.600 tỷ đồng, trong đó các hoạt động liên quan giao dịch tiền ảo, tiền mã hóa lên tới hơn 1.500 kênh, hội nhóm.

Chính vì vậy, việc ban hành Nghị quyết 05 được các chuyên gia nhận định là bước ngoặt lịch sử, lần đầu tiên Việt Nam có hành lang pháp lý chính thức cho thị trường tài sản mã hóa, tạo cơ sở để quản lý, kiểm soát rủi ro và khai thác nguồn lực tài chính mới trong nền kinh tế số.

Chủ tịch Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam Phan Đức Trung cho rằng, Việt Nam tuy đi sau nhưng đang tiến rất nhanh theo hướng “quản lý để phát triển”. Nghị quyết 05 đã mở ra chương mới trong việc định danh, và được thí điểm trong khuôn khổ pháp lý chính thức.

Ông Phan Đức Trung nhấn mạnh, nếu giữ được tốc độ hiện nay, phối hợp đồng bộ giữa Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước và Ủy ban Chứng khoán, chỉ trong 2–3 năm tới, Việt Nam có thể hình thành khung pháp lý tương thích với thế giới.

Theo ông Phan Đức Trung, để phát triển bền vững, cần đầu tư mạnh cho nguồn nhân lực, đặc biệt là đội ngũ hiểu biết sâu về tài chính, công nghệ và pháp lý.

Ông Tô Trần Hòa, Phó Trưởng ban Ban Phát triển thị trường chứng khoán (Ủy ban Chứng khoán Nhà nước) cho biết, tinh thần xây dựng Nghị quyết 05 xuất phát từ sự thận trọng, nhằm bảo vệ nhà đầu tư trong giai đoạn đầu. Ông Hòa cũng nêu rõ, Điều 6 của Nghị quyết 05 quy định tài sản mã hóa chỉ được chào bán cho nhà đầu tư nước ngoài trong giai đoạn đầu. “Đây là bước đi cần thiết để kiểm soát rủi ro, nâng cao nhận thức và hoàn thiện hạ tầng pháp lý trước khi mở rộng cho nhà đầu tư trong nước”.

“Chúng tôi cũng kỳ vọng rằng, khi có những doanh nghiệp đầu tiên được cấp phép thì chúng ta sẽ có bức tranh tổng thể của thị trường chính xác hơn, và đồng thời cũng có cơ hội kêu gọi huy động nguồn lực từ bên ngoài – từ các bạn trẻ đang là những kỹ sư công nghệ giỏi – quay trở về Việt Nam để cùng các doanh nghiệp Việt Nam và cùng Chính phủ xây dựng hệ thống công nghệ thông tin, blockchain cho Việt Nam”, ông Tô Trần Hòa nói.

Chuyên gia kinh tế trưởng BIDV Cấn Văn Lực đánh giá, Nghị quyết 05 là “điểm rơi vàng” của chính sách. Việt Nam có khoảng 21 triệu người tham gia thị trường tài sản mã hóa với giá trị giao dịch ước vượt 200 tỷ USD – một nguồn lực lớn nếu được quản lý đúng cách.

Ông Lực cho rằng, Nghị quyết 05 mang lại ba lợi ích chiến lược: tận dụng công nghệ Fintech, mở kênh huy động vốn mới thông qua tokenization (chia nhỏ tài sản lớn như bất động sản, nghệ thuật thành các phần nhỏ có thể giao dịch), và tạo nền tảng hội nhập tài chính toàn cầu.

Từ góc nhìn doanh nghiệp, ông Lê Bảo Nguyên, Phó Tổng giám đốc SSI Digital, cho biết công ty đã chuẩn bị gần ba năm để tham gia thị trường tài sản số. SSI Digital đã tổ chức ba sự kiện lớn về blockchain, mỗi sự kiện thu hút khoảng 20.000 người tham dự.

Theo ông Lê Bảo Nguyên, điều này cho thấy Việt Nam có đội ngũ kỹ sư trẻ, giỏi công nghệ nhiều người đang giữ vai trò chủ chốt tại các dự án blockchain toàn cầu. Đây là lợi thế lớn để Việt Nam không chỉ tham gia mà còn dẫn dắt thị trường tài chính số tương lai.

Tại tọa đàm, các chuyên gia thống nhất rằng thị trường tài sản mã hóa là xu hướng không thể đảo ngược. Việt Nam cần một lộ trình thử nghiệm có giới hạn, nhưng không bỏ lỡ cơ hội đổi mới cho phép nhà đầu tư chuyên nghiệp trong nước tham gia, đồng thời đẩy nhanh hoàn thiện pháp lý về tiền kỹ thuật số của Ngân hàng Trung ương (CBDC), chứng khoán mã hóa và hạ tầng dữ liệu.