7 tháng, quy mô vốn tăng cao nhưng nhiều doanh nghiệp vẫn rời khỏi thị trường

Theo Báo cáo tình hình kinh tế - xã hội 7 tháng đầu năm 2026 do Cục Thống kê, Bộ Tài chính vừa công bố sang 3/8, cả nước có hơn 125,9 nghìn doanh nghiệp thành lập mới, tăng 16,9% so với cùng kỳ. Đáng chú ý, tổng số vốn đăng ký đạt tới gần 1.518,9 nghìn tỷ đồng, tăng 63,6%.

Theo đó, quy mô vốn đăng ký bình quân của một doanh nghiệp mới hiện đạt 12,1 tỷ đồng, tăng gần 40% so với năm 2025.

Cùng với dòng vốn bổ sung từ các doanh nghiệp đang hoạt động, tổng nguồn vốn bơm vào nền kinh tế trong 7 tháng đạt 3,6 triệu tỷ đồng (tăng 7,3%). Dữ liệu này cho thấy các nhà đầu tư không còn mặn mà với việc chạy theo số lượng nhỏ lẻ. Thay vào đó, họ có xu hướng thành lập những tổ chức có nền tảng tài chính vững chắc, đủ sức chống chịu trước những biến động khó lường của kinh tế vĩ mô.

Tính chung 7 tháng, trung bình mỗi tháng có 26,7 nghìn doanh nghiệp gia nhập và quay lại hoạt động.

Cùng với những kỷ lục về vốn là con số đáng lưu ý về doanh nghiệp giải thể. Tính chung 7 tháng, cả nước có gần 31,2 nghìn doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể, tăng tới 118,7% so với cùng kỳ.

Đặc biệt, tháng 7/2026 ghi nhận một cú sốc lớn khi số lượng doanh nghiệp ngừng hoạt động chờ giải thể tăng 136,8%, và số hoàn tất thủ tục giải thể tăng đến 269,9% so với tháng 7/2025.Những con số này phản ánh áp lực tái cơ cấu vẫn rất lớn đối với khu vực doanh nghiệp sau giai đoạn nhiều biến động. Như vậy, bình quân mỗi tháng có tới 22,2 nghìn doanh nghiệp phải rời bỏ thị trường.

Theo các chuyên gia kinh tế, diễn biến trái chiều giữa số doanh nghiệp gia nhập và rút lui cho thấy thị trường đang bước vào giai đoạn sàng lọc mạnh. Những doanh nghiệp có năng lực tài chính yếu, thiếu dòng tiền hoặc không còn khả năng thích ứng dần rời khỏi thị trường, trong khi dòng vốn tiếp tục tập trung vào các mô hình có nền tảng tốt hơn.

Bên cạnh đó, dữ liệu 7 tháng cũng cho thấy một nghịch lý đáng chú ý giữa quy mô vốn và nhu cầu sử dụng lao động. Dù tổng vốn đăng ký thành lập mới tăng tới 63,6%, số lao động đăng ký chỉ đạt gần 597,3 nghìn người, giảm 10,9% so với cùng kỳ (chỉ đạt gần 597,3 nghìn lao động).

Nghịch lý này cho thấy nền kinh tế đang chuyển dịch mạnh mẽ từ mô hình thâm dụng lao động sang thâm dụng vốn và công nghệ. Các chủ doanh nghiệp mới dường như đang tối ưu hóa bộ máy, đầu tư nhiều hơn vào máy móc, số hóa và tự động hóa để tăng năng suất thay vì tuyển dụng lao động quy mô lớn theo cách truyền thống.

Sự thay đổi này cũng thể hiện rõ ở cơ cấu ngành nghề. Các lĩnh vực sử dụng nhiều lao động như: xây dựng và bán buôn, bán lẻ tiếp tục chịu sức ép lớn khi doanh nghiệp giải thể tăng lần lượt 128,5% và 125,1%. Riêng lĩnh vực bất động sản ghi nhận số doanh nghiệp giải thể tăng 135,3%, cao gấp khoảng sáu lần tốc độ thành lập mới.

Sự rời bỏ thị trường hàng loạt ở các khối ngành như xây dựng, bán buôn, bán lẻ... chính là một trong những nguyên nhân lớn khiến số lao động đăng ký sụt giảm. Ngược lại, dòng tiền lớn lại đang chảy mạnh vào các ngành thâm dụng vốn và công nghệ. Điển hình là ngành sản xuất, phân phối điện, nước, gas với tốc độ doanh nghiệp lập mới tăng 74,5%.

Cùng với đó là sự dịch chuyển dòng vốn vào mảng năng lượng và hạ tầng tiện ích. Các doanh nghiệp mới tập trung vào tự động hóa và công nghệ cao, giải thích rõ ràng vì sao quy mô vốn phình to nhưng lại không kéo theo sự gia tăng tương ứng về nhu cầu nhân lực.

Các chuyên gia kinh tế cho rằng, bức tranh doanh nghiệp 7 tháng năm 2026 không chỉ phản ánh sự gia tăng về quy mô vốn đầu tư mà còn cho thấy quá trình tái cấu trúc đang diễn ra trên phạm vi rộng. Trong khi doanh nghiệp yếu dần bị đào thải, dòng vốn tiếp tục tập trung vào những lĩnh vực có năng lực tạo giá trị gia tăng cao, định hình lại cấu trúc của nền kinh tế trong giai đoạn tăng trưởng mới.