Canada tìm kiếm hợp tác phát triển thương mại tự do

Tuy đã có nhiều cố gắng nhưng triển vọng đàm phán thương mại của Canada vẫn không cải thiện được nhiều. Chính sách thương mại đầy tham vọng của Canada đã bị Trung Quốc từ chối thẳng thừng. Đây có thể là thời điểm tốt để Canada xem xét lại các mục tiêu thương mại tổng thể của Thủ tướng Justin Trudeau.

Kể từ khi hiệp định Hiệp định Thương mại Tự do Bắc Mỹ (NAFTA) bị đe doạ bởi Tổng thống Donald Trump, chính sách quan hệ công chúng của Canada dần di chuyển từ Mỹ sang Trung Quốc nhằm tìm kiếm một thị trường khổng lồ thay thế cho lỗ hổng thương mại.

Tuy nhiên hiện nay, cả ba cơ hội hợp tác thương mại tự do của Canada đều đi vào ngõ cụt. Hiệp định NAFTA dường như chưa có kết quả. Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) đang ở trong trạng thái “treo”. Chiến dịch dài hạn nhằm tìm kiếm sự hợp tác của Trung Quốc cũng chẳng có nhiều triển vọng ngay cả sau khi Thủ tướng Trudeau đến Bắc Kinh để trình bày chính sách thương mại đầy triển vọng của Canada. 

Các nhà lãnh đạo doanh nghiệp rất thất vọng và lo lắng. Tuy nhiên, những cuộc gặp gỡ của chính phủ Trudeau thực sự có thể có những tác động khả quan trong dài hạn. Thủ tướng và các cố vấn của ông đang quá để tâm tới những vấn đề không ảnh hưởng đến các nguyên tắc tự do thương mại.

Theo bài báo, luật lao động, văn hoá, vấn đề bình đẳng giới và luật bảo vệ môi trường không nên chiếm chỗ trong các hiệp định thương mại tự do. 

Chính phủ Trudeau đang cố gắng hết sức đưa tư tưởng chủ nghĩa bảo hộ xã hội vào các hiệp định, trong khi những thỏa thuận này cần tập trung vào thương mại tự do hàng hoá và dịch vụ, nhất là trong bối cảnh thương mại toàn cầu bế tắc hiện nay cùng với chủ trương tăng cường bảo hộ của Tổng thống Trump.

Tốt hơn hết, Chính phủ Canada nên dừng lại cho tới khi tìm lại được tư duy rõ ràng dựa trên các nguyên tắc thực sự của thương mại tự do chứ không phải là các khái niệm tự do thương mại giả tạo như thương mại công bằng, thương mại cân bằng hay thương mại hai chiều.

Chừng nào mà những lý thuyết cơ bản chống lại thương mại tự do còn chiếm ưu thế trong cuộc thảo luận chính trị thì cơ hội để đạt được thỏa thuận tăng cường thương mại dựa trên trao đổi tự do của Canada càng nhỏ.

Canada sẽ không bao giờ có thể đạt được mục tiêu cải thiện nền thương mại toàn cầu trong khuôn khổ các hiệp định thương mại chứa hàng chục chương bỏ qua các vấn đề phi thương mại hoặc cố gắng "cân bằng" thương mại giữa các quốc gia.

Tuy không có nhiều thông tin về phản ứng của Trung Quốc đối với đề nghị của Canada, nhưng chắc chắn là Bắc Kinh không quan tâm tới bài phát biểu của ông Trudeau rằng Ottawa "cam kết tiến tới các thỏa thuận thương mại tiến bộ bao gồm những chương quy định về bình đẳng giới, môi trường và lao động ".

Thủ tướng Trudeau liên tục nhấn mạnh chính sách này là “tiến bộ” như thể những vấn đề khác như mở cửa thị trường, thắt chặt thuế quan, loại bỏ các rào cản phi thuế quan đều là những vấn đề không hề cấp bách. 

Có lẽ lý do đằng sau sự từ chối của Trung Quốc là những bài diễn thuyết của Canada về việc quốc gia sử dụng than nhiều nhất thế giới cần loại bỏ than trong hệ thống năng lượng vào năm 2030, hoặc định hướng phân chia giới tính 50-50 như thế nào và tổng bình đẳng tiền lương ở tất cả các cấp độ lao động, hoặc làm thế nào Trung Quốc nên đưa luật lao động cho 1,2 tỷ người...

Chương trình nghị sự tiến bộ của Chính quyền Trudeau gần đây dường như cũng là một nhân tố gây trở ngại cho TPP 11 tại cuộc họp ở Việt Nam với 11 nước thành viên. Canada đã cố gắng thúc đẩy việc thay đổi tên của TPP thành Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) mặc dù thỏa thuận này chưa thể coi là toàn diện (các chương về sở hữu trí tuệ và một vài điểm khác đã bị đình chỉ).

Chiến dịch của ông Trudeau nhằm bổ sung các nội dung về bảo vệ lao động, bình đẳng giới, môi trường và các chương trình xã hội khác vào các thoả thuận thương mại là một nỗ lực áp đặt luật pháp đối với các nước khác trong khi sử dụng thương mại hàng hoá và dịch vụ - tiền tệ như điều kiện thương lượng.

Chính quyền Trudeau dường như ép buộc các nước thành viên áp dụng các luật lao động và văn bản luật do Tổ chức Lao động Quốc tế của Liên hợp quốc ban hành để được xuất khẩu phụ tùng ô tô sang Canada. Đó không phải là thương mại tự do mà là áp lực thương mại.

Thật khó để các cuộc đàm phán thương mại, đặc biệt là các cuộc đàm phán đa quốc gia phức tạp có thể thành công nếu Canda vẫn giữ nguyên chương trình nghị sự đó và tiếp tục nỗ lực tìm kiếm sự "cân bằng" thương mại giữa các quốc gia.

Trong thương mại quốc tế, sự cân bằng thương mại giữa hai nước thường sẽ không tồn tại trừ một vài tình huống tình cờ. Nhưng chính trị thương mại ngày nay ngày càng bị chi phối bởi ý tưởng rằng thương mại giữa hai quốc gia phải cân bằng.

Ví dụ, Trung Quốc xuất khẩu 66 tỷ USD hàng hoá sang Canada trong khi Canada chỉ xuất khẩu 20 tỷ USD hàng hóa sang Trung Quốc. Vậy là chênh lệch thương mại giữa hai nước là 46 tỷ USD. Điều đó không quá quan trọng mặc dù nó cho thấy Canada hưởng lợi từ việc hợp tác thương mại với Trung Quốc.

Tổng thống Mỹ Donald Trump và các cố vấn kinh tế hàng đầu của ông là một trong những nhà chính trị khởi xướng ý tưởng về cân bằng thương mại, đặc biệt là trong ngành sản xuất ô tô. Đại diện Thương mại Mỹ Robert Lighthizer cho hay Mỹ có thâm hụt thương mại trong ngành xuất khẩu ô tô và phụ tùng ô tô trị giá 74 tỷ USD với Mexico và 5,6 tỷ USD với Canada.

Ông cho biết tình trạng thâm hụt như vậy không thể tiếp diễn. Đó không phải là một ý tưởng tự do thương mại, mà đó là một chương trình quản lý thương mại, là chủ nghĩa tăng cường bảo hộ.

Với vị thế hiện tại, Canada không thể hy vọng nhiều vào thương mại trong tương lai. Từ các chính sách thương mại tiến bộ đến các chính sách thương mại bảo hộ, các cường quốc trên thế giới đang đối phó với các ý tưởng và mục tiêu chống giao thương tự do.

Nó có thể dẫn đến những xáo trộn trong ngắn hạn, nhưng giờ dường như là thời điểm tốt để các nhà thương thuyết tạm nghỉ và chờ đợi sự xuất hiện của các chính trị gia ủng hộ thương mại tự do./.