Giải ngân nguồn vốn từ Ngân hàng thế giới tăng 55%

Tại hội nghị trực tuyến với các bộ ngành và địa phương với Ngân hàng Thế giới (WB) về giải ngân năm 2020, diễn ra ngày 28/10 tại Hà Nội, Bộ Tài chính cho biết, trị giá giải ngân vốn WB (theo phương thức trực tiếp và tạm ứng vào tài khoản đặc biệt) năm nay tính đến ngày 30/9 tăng 55% so với cùng kỳ năm trước. 

WB là nhà tài trợ lớn cho Việt Nam, hiện nay tổng vốn vay đã cam kết cho 36 chương trình, dự án đang triển khai là 7.369,5 triệu USD; trong đó, có 33 khoản vay đã ký hiệp định, với số vốn vay là 6.589 triệu USD; 3 khoản vay mới đàm phán đã được phía IDA phê duyệt nhưng chưa ký hiệp định, với số vốn vay là 506 triệu USD.  

Trong danh mục này, 8 khoản vay sẽ kết thúc giải ngân năm 2020, 10 khoản vay sẽ kết thúc giải ngân năm 2021.

Bà Nguyễn Xuân Thảo, Phó cục trưởng Cục quản lý nợ và Tài chính đối ngoại (Bộ Tài chính) cho biết, vốn vay WB có một số đặc điểm riêng như: mô hình dự án ô chiếm tỷ trọng lớn gồm 19/33 khoản vay, chiếm 57,5% số khoản vay, triển khai tại 5 bộ và 57 địa phương; thực hiện theo phương thức tài trợ dựa trên kết quả với 4 dự án; phương thức giải ngân chủ yếu là qua tài khoản đặc biệt chiếm khoảng từ 80- 90% trị giá giải ngân.

Bên cạnh đó, tất cả các dự án phải thực hiện theo chính sách riêng theo quy định của WB về đền bù, tái định cư; về mua sắm, đấu thầu, ban hành Sổ tay thực hiện riêng mặc dù Việt Nam đã có đầy đủ các quy định điều chỉnh các vấn đề liên quan; Hiệp định vay là điều ước quốc tế. Theo đó, mọi sửa đổi hiệp định phải tuân thủ quy định của pháp luật về điều ước quốc tế.

Theo bà Nguyễn Xuân Thảo, không phải toàn bộ các khoản vay của WB đều đã sẵn sàng giải ngân. Trong số 36 khoản vay thuộc danh mục có 5 khoản vay chưa giải ngân tính đến 15/10/2020 do chưa hoàn thành thủ tục đầu tư hoặc chưa ký hợp đồng xây lắp, chiếm 10,6% số vốn cam kết.

Theo thông tin của WB, 17/31 khoản vay còn lại đang giải ngân phải điều chỉnh hiệp định vay do nhiều nguyên nhân như sửa đổi thiết kế dự án, điều chỉnh từ chi thường xuyên sang chi đầu tư; chậm tiến độ phải gia hạn thời gian thực hiện dự án, gia hạn giải ngân; vốn dư nhiều phải đề xuất mở rộng dự án…

Bộ Tài chính nhận định dù giải ngân cao hơn cùng kỳ năm 2019, nhưng tỷ lệ giải ngân vốn WB vẫn thấp so với tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công nguồn trong nước.

Theo Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Xuân Hà, tỷ lệ giải ngân vốn WB thấp có nhiều nguyên nhân như vướng mắc về phía dự án có phải điều chỉnh, gia hạn dự án, sửa đổi hiệp định vay; thiết kế dự án không phù hợp, khó triển khai; chậm hoàn thành các thủ tục chuẩn bị đầu tư, thủ tục đầu tư, công tác di dời hạ tầng kỹ thuật chậm.

Hay vướng mắc về cơ chế và quy trình thủ tục có khoản vay gộp chưa phù hợp với quy định của Việt Nam và chưa thực sự thuận lợi đối với các cơ quan thực hiện. Mô hình giải ngân dựa trên kết quả không hoàn toàn phù hợp với quy định của Việt Nam do các địa phương không đủ nguồn vốn để hoàn thành kết quả, qui định kiểm soát thanh toán vốn ngân sách Nhà nước của Việt Nam là căn cứ chi phí hợp lệ được Kho bạc Nhà nước xác nhận, không căn cứ kết quả đầu ra được kiểm đếm.

Thứ trưởng Trần Xuân Hà cho biết, một đặc điểm trong giải ngân vốn vay WB là tài khoản đặc biệt. Số dư tạm ứng nhàn rỗi tại thời điểm 30/9 đã giảm 72% so với số dư cuối năm 2019.

Cùng với việc số dư tạm ứng giảm xuống, trị giá thực thanh toán đến dự án 9 tháng đầu năm 2020 tăng. Thời gian quay vòng vốn ứng nhanh hơn; thời gian hoàn chứng từ trung bình giảm từ 6-7 tháng xuống còn 3-4 tháng.

Để thúc đẩy giải ngân vốn vay WB và vốn vay nước ngoài của Chính phủ, tại hội nghị các ý kiến đã đề nghị các cơ quan chủ quản tập trung thúc đẩy việc hoàn tất các nhiệm vụ đầu tư của năm 2020. Đồng thời, khẩn trương hoàn thành các thủ tục điều chỉnh dự án.

Bên cạnh đó, đẩy nhanh việc lập hồ sơ thanh toán, khẩn trương báo cáo chi tiêu để hoàn ứng, giảm vốn nhàn rỗi không sử dụng; bỏ yêu cầu xây dựng và phê duyệt Sổ tay thực hiện trong các dự án để đơn giản hóa thủ tục và tránh xung đột về pháp luật dẫn đến các chủ dự án gặp vướng mắc.

Ngoài ra, đẩy nhanh thời gian phê duyệt các vấn đề cần xin ý kiến, nghiên cứu nâng cao hiệu quả phương thức thanh toán tài khoản đặc biệt và áp dụng phương thức thanh toán trực tiếp để giảm chi phí vay.

Bộ Tài chính cũng cam kết tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các bộ, cơ quan trung ương, các địa phương rà soát, góp phần tháo gỡ vướng mắc trong công tác xây dựng dự án, trao đổi với các đối tác phát triển để có các quy định phù hợp và đơn giản hóa trong các hiệp định vay, đẩy nhanh công tác thực hiện dự án và giải ngân.

Cùng đó, đẩy nhanh công tác xử lý đơn rút vốn, ký kết hợp đồng cho vay lại, đối chiếu cho vay, thu nợ; nghiên cứu xây dựng dự án trang bị phần mềm để xử lý đơn rút vốn điện tử. Điều đó nhằm tiếp tục tạo thuận lợi cho công tác giải ngân, đồng thời đảm bảo quản lý an toàn nguồn vốn vay của ngân sách Nhà nước./.