Hợp tác kinh tế Hàn-Nhật hứa hẹn khởi đầu mới

Chuyến thăm Hàn Quốc của Thủ tướng Nhật Bản Fumio Kishida trong hai ngày 7-8/5 đánh dấu việc hai nước chính thức bình thường hóa quan hệ song phương và cũng là để thực hiện thỏa thuận đã thông qua tại hội nghị ở Tokyo hồi tháng Ba. Đây là chuyến thăm đầu tiên của một nhà lãnh đạo Nhật Bản đến Hàn Quốc sau 12 năm. 

Trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức Hàn Quốc, Thủ tướng Nhật Bản Fumio Kishida đã tiến hành hội đàm thượng đỉnh với Tổng thống nước chủ nhà Yoon Suk-yeol. Hai nhà lãnh đạo đã nhất trí rằng hai nước cần hợp tác chặt chẽ hơn nữa trong các chương trình nghị sự về an ninh, kinh tế và vấn đề toàn cầu. Hai bên đều có chung nhận định rằng việc cải thiện quan hệ Hàn Quốc-Nhật Bản sẽ mang lại lợi ích to lớn cho người dân hai nước và nhất trí phát triển quan hệ song phương lên một tầm cao mới trong tương lai.

Hợp tác kinh tế, thương mại được xem là một trong các trọng tâm trong chương trình nghị sự. Trong bối cảnh cạnh tranh thương mại Mỹ-Trung, xung đột Nga-Ukraine gây tác động tiêu cực đến chuỗi cung ứng toàn cầu, lãnh đạo hai nước đã nhất trí rằng Hàn Quốc và Nhật Bản cần tăng cường hợp tác trong lĩnh vực chuỗi cung ứng chất bán dẫn để các nhà sản xuất chất bán dẫn của Hàn Quốc và các công ty vật liệu và thiết bị hàng đầu của Nhật Bản có thể cùng nhau xây dựng chuỗi cung ứng chất bán dẫn vững chắc, ổn định.

Hai bên thảo luận việc thúc đẩy hợp tác nghiên cứu chung và nghiên cứu phát triển (R&D) trong các lĩnh vực khoa học và công nghệ tiên tiến như không gian, lượng tử, AI, sinh học kỹ thuật số và vật liệu tương lai. Hai bên cũng xác nhận rằng các thủ tục khôi phục quyền ưu tiên thương mại hay còn gọi là “Danh sách trắng” của hai nước đều đang được tiến hành. Theo đó, cả hai nước đều đang thực hiện tiến trình pháp lý để đưa nước kia trở lại danh sách các đối tác thương mại tin cậy của nhau. 

Việc khôi phục “Danh sách trắng” sẽ giúp hai nước đẩy mạnh quan hệ thương mại, loại bỏ các rào cản đã áp đặt với nước kia và cho phép đối tác được hưởng đầy đủ các quyền ưu tiên về chính sách.

Thủ tướng Nhật Bản Kishida đã có cuộc gặp gỡ với lãnh đạo của các doanh nghiệp, tập đoàn lớn của Hàn Quốc tại một khách sạn ở Seoul để thảo luận về các biện pháp mở rộng phạm vi hợp tác kinh tế giữa Hàn Quốc và Nhật Bản.

Cuộc họp được tổ chức dưới hình thức tiệc trà riêng với sự tham dự của người đứng đầu 6 tổ chức kinh tế bao gồm Chủ tịch Tập đoàn SK Chey Tae-won, người hiện là Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Hàn Quốc, Chủ tịch Liên đoàn Công nghiệp Hàn Quốc (FKI) Kim Byeong-joon, Chủ tịch Hiệp hội Thương mại Quốc tế Hàn Quốc Koo Ja-yeol, Chủ tịch Liên đoàn Doanh nghiệp Hàn Quốc (KEF) Sohn Kyung-sik, Chủ tịch Hiệp hội các doanh nghiệp vừa và nhỏ Hàn Quốc (KBIZ) Kim Ki-mun, Chủ tịch Liên đoàn các doanh nghiệp thị trường trung bình của Hàn Quốc (Fomek) Choi Jin-sik. Kim Yoon, Chủ tịch Samyang Holdings, người đứng đầu Hiệp hội kinh tế Hàn Quốc-Nhật Bản cũng có mặt tại buổi gặp mặt này.

Sau cuộc họp, Chủ tịch Liên đoàn Doanh nghiệp Hàn Quốc (KEF) Sohn Kyung-sik cho biết, những người tham gia đều nhất trí rằng hợp tác trong lĩnh vực sản xuất chất bán dẫn giữa hai nước cần tăng cường và đây là thế mạnh chiến lược giữa hai nước và được kỳ vọng sẽ là lĩnh vực nhiều triển vọng trong tương lai.

Nhật Bản là nước đi trước về công nghệ nguồn, nên các doanh nghiệp Hàn Quốc sẽ có nhiều lợi ích chung trong việc nhập khẩu linh kiện và nguyên liệu từ Nhật Bản để gia công, cung cấp cho các công ty lớn và xuất khẩu ra nước ngoài. Giới chức Hàn Quốc đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc khôi phục hợp tác kinh tế-thương mại với Nhật Bản, khẳng định Nhật Bản đóng vai trò đối tác quan trọng của Hàn Quốc về kinh tế, khoa học và công nghệ…

Sau Hội nghị thượng đỉnh Hàn-Nhật ngày 7/5, Seoul và Tokyo đang xúc tiến nâng cấp cơ chế thảo luận nhằm tăng cường hợp tác ở lĩnh vực kỹ thuật số. Bộ Khoa học, công nghệ thông tin và truyền thông Hàn Quốc cho biết, Thứ trưởng Park Yun-kyu sẽ thăm Nhật Bản vào cuối tháng này để tiến hành thảo luận với người đồng cấp Nhật Bản về việc nâng cấp cơ chế thảo luận cấp Bộ trưởng song phương ở lĩnh vực công nghệ thông tin và truyền thông (ICT).

Theo dự kiến, Hàn Quốc sẽ trao đổi về lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI), phần mềm, những nội dung hợp tác đã được thảo luận tại hội nghị thượng đỉnh vừa qua. Hàn Quốc dự kiến sẽ tìm kiếm phương án giao lưu công nghệ ở các lĩnh vực như AI, công nghệ thông tin lượng tử, an ninh mạng, với Nhật Bản, quốc gia có thế mạnh về khoa học cơ bản.

Theo Thứ trưởng Park, công nghệ của Nhật Bản đi trước Hàn Quốc về nhiều mặt, nhưng ở lĩnh vực kỹ thuật số, Hàn Quốc lại có khá nhiều lĩnh vực xếp ngang bằng hoặc vượt lên trước Nhật Bản. Hai bên có thể hỗ trợ lẫn nhau để cùng phát triển, như giải quyết các vấn đề xã hội mà Nhật Bản đã trải qua trước Hàn Quốc bằng công nghệ kỹ thuật số của Seoul, hay hợp tác ở lĩnh vực vệ tinh, công nghệ lượng tử. Bên cạnh đó, hai nước cũng sẽ xúc tiến giao lưu nhân lực thanh niên, như nghiên cứu chung trong lĩnh vực ICT. 

Kim Kyu-pan, nhà nghiên cứu cấp cao tại Viện Chính sách Kinh tế Quốc tế Hàn Quốc, cho biết hội nghị thượng đỉnh vừa qua có ý nghĩa quan trọng cho sự phát triển của quan hệ hợp tác kinh tế song phương. Theo đó, các bên đã nhất trí vượt ra khỏi khuôn khổ truyền thống, mở rộng hợp tác theo chiều ngang. Đặc biệt khu vực tư nhân và đối tượng doanh nghiệp vừa và nhỏ của hai nước sẽ có vai trò tích cực trong giai đoạn tới.

Quan hệ thương mại đầu tư giữa Hàn Quốc và Nhật Bản đã có nhiều biến động trong hai thập niên qua. Thị phần của Nhật Bản liên tục sụt giảm do Hàn Quốc từ những năm 1990 đã vươn lên mạnh mẽ và tập trung vào công nghệ điện tử, chất bán dẫn. Quá trình này dẫn đến sự cạnh tranh mạnh mẽ giữa các sản phẩm do Hàn Quốc và Nhật Bản sản xuất. Khi các mô hình thương mại bao gồm cả sản phẩm và thị trường giữa Hàn Quốc và Nhật Bản phát triển tương tự nhau, mối quan hệ thương mại giữa Hàn Quốc và Nhật Bản đã chuyển từ mối quan hệ “bổ sung” sang “cạnh tranh” bắt đầu từ những năm 2000. Hàn Quốc đến nay chủ yếu nhập khẩu từ Nhật Bản các hàng hóa trung gian và nguyên liệu cốt yếu cho sản xuất các mặt hàng xuất khẩu.

Tỷ trọng nhập khẩu từ Nhật Bản trong tổng kim ngạch nhập khẩu của Hàn Quốc đã giảm kể từ năm 2004 và lượng nhập khẩu đã giảm kể từ khi đạt đỉnh vào năm 2011. Nhật Bản đang thụt lùi từ vị trí nước xuất nhập khẩu lớn thứ hai (năm 2000) xuống nước xuất khẩu lớn thứ năm và nước nhập khẩu lớn thứ ba của Hàn Quốc vào năm 2021. Với việc Nhật Bản Nhật Bản dỡ bỏ việc kiểm soát xuất khẩu vật liệu bán dẫn sang Hàn Quốc, áp đặt từ tháng 7/2019, kim ngạch thương mại song phương dự kiến sẽ có nhiều biến chuyển trong tương lai gần.

Giao lưu nhân dân giữa Hàn Quốc và Nhật Bản đang phục hồi mạnh mẽ với con số người qua lại giữa hai nước đã đạt gần 2 triệu lượt người chỉ trong ba tháng đầu năm 2023. Chuyến thăm Hàn Quốc lần này của Thủ tướng Nhật Bản đã cho thấy quyết tâm của lãnh đạo cấp cao hai nước trong việc cải thiện và phát triển quan hệ song phương lên một tầm cao mới, đặc biệt trong lĩnh vực kinh tế nhằm mang lại lợi ích to lớn cho các thế hệ tương lai./.