Trụ cột kiến tạo nền tảng phát triển trong kỷ nguyên mới

Trong khí thế thi đua lập thành tích chào mừng Đại hội lần thứ XIV của Đảng, những kết quả mà ngành công thương đạt được trong nhiệm kỳ 2021–2025 là minh chứng sinh động cho vai trò nòng cốt, trụ cột của ngành trong sự nghiệp phát triển đất nước. Đây đồng thời là nền tảng quan trọng để ngành tiếp tục bứt phá, đóng góp xứng đáng vào mục tiêu xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ, hiện đại và hội nhập sâu rộng đưa Việt Nam vững bước tiến vào kỷ nguyên phát triển mới.

Dấu ấn toàn diện

Đánh giá về những kết quả nổi bật của ngành công thương trong việc phát huy vai trò nòng cốt, trụ cột đối với phát triển kinh tế đất nước, Thứ trưởng Bộ Công Thương Phan Thị Thắng khẳng định: Nhiệm kỳ vừa qua, ngành công thương đã có những đóng góp rất quan trọng, toàn diện và mang tính nền tảng đối với phát triển kinh tế – xã hội đất nước.

Ngành đã chủ động tham mưu xây dựng nhiều cơ chế, chính sách chiến lược nhằm thúc đẩy kinh tế, công nghiệp, thương mại và đầu tư; tháo gỡ các điểm nghẽn lớn để Trung ương, Quốc hội và các cấp có thẩm quyền ban hành nhiều nghị quyết, kết luận có tính chất quan trọng, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội (Nghị quyết 59-NQ/TW về hội nhập quốc tế trong tình hình mới; Nghị quyết số 70-NQ/TW về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Nghị quyết về cơ chế, chính sách phát triển năng lượng quốc gia giai đoạn 2026 - 2030…).

Với vai trò nòng cốt, trụ cột chiến lược, ngành công thương tiếp tục là một trong những động lực chủ yếu thúc đẩy tăng trưởng, góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển theo hướng tự chủ, hiện đại hóa, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng, hiệu quả.

Đặc biệt, công nghiệp, năng lượng và thương mại được xác định là những trụ cột vật chất của nền kinh tế độc lập, tự chủ và hội nhập sâu rộng. Trên cơ sở đó, hệ thống pháp luật chuyên ngành công thương được rà soát, hoàn thiện theo hướng đồng bộ, minh bạch và tiệm cận thông lệ quốc tế, góp phần cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh và củng cố niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp.

Trong lĩnh vực sản xuất công nghiệp, ngành công thương tiếp tục giữ vai trò động lực trung tâm của tăng trưởng. Hơn nữa, dù chịu tác động nặng nề từ dịch COVID-19 và suy giảm nhu cầu toàn cầu, sản xuất công nghiệp vẫn phục hồi rõ nét và duy trì đà tăng trưởng khá với tốc độ bình quân trên 6% mỗi năm. Đáng lưu ý, công nghiệp chế biến, chế tạo được ví như xương sống của nền kinh tế tiếp tục là điểm sáng khi đạt mức tăng trưởng cao hơn mặt bằng chung, mở rộng quy mô gần 1,5 lần so với đầu nhiệm kỳ.

Cùng đó, cơ cấu công nghiệp chuyển dịch tích cực theo hướng giảm dần phụ thuộc vào khai thác thô, gia tăng tỷ trọng chế biến sâu và sản phẩm có hàm lượng công nghệ, giá trị gia tăng cao. Nhiều ngành mũi nhọn như điện tử, dệt may, da giày, chế biến nông sản không chỉ duy trì vị thế xuất khẩu chủ lực mà còn từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, phản ánh sự cải thiện về năng lực sản xuất và quản trị của doanh nghiệp Việt Nam.

Một trong những thành tựu có ý nghĩa chiến lược của nhiệm kỳ là việc bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng quốc gia trong bối cảnh nhu cầu tăng cao và chuyển dịch năng lượng diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu. Ngành công thương đã tập trung hoàn thiện thể chế, chính sách và thúc đẩy triển khai dự án trọng điểm, từng bước hình thành hệ thống năng lượng đồng bộ, đa dạng và linh hoạt hơn.

Quy mô hệ thống điện quốc gia vươn lên nhóm 20 nước hàng đầu thế giới và đứng đầu khu vực Đông Nam Á, đáp ứng cơ bản yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội và đời sống nhân dân. Cơ cấu nguồn điện chuyển dịch theo hướng xanh hơn với tỷ trọng năng lượng tái tạo tăng nhanh, trong khi các nguồn năng lượng truyền thống tiếp tục được khai thác, sử dụng hiệu quả, bảo đảm tính ổn định và an toàn của hệ thống. Việc ban hành và triển khai Luật Điện lực sửa đổi, hoàn thiện Quy hoạch điện VIII và kiện toàn cơ chế điều độ hệ thống điện quốc gia tạo nền tảng quan trọng cho phát triển thị trường năng lượng cạnh tranh, minh bạch trong giai đoạn tới.

Ở lĩnh vực thương mại và xuất nhập khẩu, ngành công thương tiếp tục khẳng định vai trò trụ cột trong kết nối nền kinh tế Việt Nam với thị trường thế giới. Giai đoạn 2021–2025 chứng kiến sự bứt phá mạnh mẽ của xuất nhập khẩu với tổng kim ngạch liên tục lập kỷ lục mới. Riêng năm 2025 ước đạt trên 930 tỷ USD, gấp đôi so với đầu nhiệm kỳ.

Không dừng lại ở đó, Việt Nam duy trì chuỗi xuất siêu liên tục suốt 10 năm, góp phần quan trọng vào ổn định kinh tế vĩ mô, củng cố dự trữ ngoại hối và nâng cao uy tín quốc gia. Chất lượng tăng trưởng thương mại ngày càng được cải thiện khi cơ cấu xuất khẩu chuyển dịch rõ nét sang nhóm hàng chế biến, chế tạo và công nghệ cao, trong khi nhập khẩu chủ yếu phục vụ sản xuất trong nước.

Đáng lưu ý, việc tham gia và triển khai hiệu quả 17 hiệp định thương mại tự do (FTA) mở ra không gian thị trường rộng lớn giúp doanh nghiệp đa dạng hóa thị trường, giảm phụ thuộc vào một số đối tác truyền thống và nâng cao khả năng chống chịu trước cú sốc bên ngoài.

Song song với mở rộng thị trường quốc tế, thị trường trong nước tiếp tục được củng cố và phát huy vai trò “bệ đỡ” quan trọng của nền kinh tế. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng duy trì tốc độ tăng trưởng khá, bình quân trên 8% mỗi năm, bất chấp nhiều thời điểm chịu tác động tiêu cực từ dịch bệnh và biến động giá cả toàn cầu.

Bên cạnh đó, ngành bảo đảm cung ứng đầy đủ hàng hóa thiết yếu, điều hành linh hoạt giá cả các mặt hàng chiến lược như xăng dầu, điện, lương thực, thực phẩm góp phần ổn định đời sống nhân dân và tạo môi trường thuận lợi cho sản xuất, kinh doanh. Đặc biệt, thương mại điện tử nổi lên như một động lực tăng trưởng mới với tốc độ tăng trưởng hai con số, liên tục đưa Việt Nam vào nhóm quốc gia phát triển nhanh nhất thế giới, tạo lực đẩy mạnh mẽ cho kinh tế số và chuyển đổi số doanh nghiệp.

Bước chuyển chiến lược

Nhìn lại toàn nhiệm kỳ qua có thể thấy thành tựu lớn nhất của ngành công thương không chỉ nằm ở con số tăng trưởng mà ở sự chuyển biến về chất trong tư duy phát triển và phương thức điều hành.

Theo lãnh đạo Bộ Công Thương, đất nước đang bước vào một kỷ nguyên phát triển mới - kỷ nguyên của khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng. Đây là giai đoạn mở ra nhiều thời cơ, thuận lợi lớn lao nhưng cũng đặt ra không ít khó khăn, thách thức đan xen.

Trong dòng chảy nhiều biến động ấy, ngành công thương đã khẳng định rõ vai trò nòng cốt, trụ cột chiến lược trong việc giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm cân đối lớn và tạo dựng nền tảng quan trọng cho đổi mới mô hình tăng trưởng, mở đường để giai đoạn 2026–2030 trở thành nhiệm kỳ bản lề cho một chiến lược tăng trưởng bền vững và tự chủ hơn.

Để tiếp tục thúc đẩy phát triển công nghiệp và thương mại, góp phần thực hiện thắng lợi, toàn diện Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng, đóng góp xứng đáng vào sự phát triển của đất nước trong kỷ nguyên mới, ngành công thương sẽ chú trọng đổi mới tư duy, cơ cấu lại ngành công nghiệp, thương mại theo hướng nâng cao năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng và năng lực cạnh tranh; lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và phát triển kinh tế tư nhân làm động lực chủ yếu.

Cùng đó, tập trung phát triển các ngành công nghiệp nền tảng, chiến lược và từng bước làm chủ công nghệ trong một số ngành mới nổi; thu hút đầu tư đồng bộ hạ tầng năng lượng, công nghiệp, thương mại và logistics theo hướng hiện đại, xanh, số hóa, gắn với yêu cầu hội nhập sâu…

Mặt khác, đẩy mạnh hội nhập kinh tế quốc tế gắn với cơ cấu lại nền kinh tế, đổi mới mô hình tăng trưởng; khai thác hiệu quả các FTA; tăng cường phòng vệ thương mại hợp pháp; đa dạng hóa thị trường, nguồn cung và chuỗi cung ứng, tránh phụ thuộc vào một số ít đối tác; đổi mới xúc tiến thương mại, phát triển thương mại điện tử và kinh tế số; chuyển mạnh sang hậu kiểm gắn với quản lý rủi ro, quản lý bằng quy chuẩn, tiêu chuẩn, tạo môi trường kinh doanh minh bạch, thuận lợi.

Ngành công thương cũng đề xuất tiếp tục lãnh đạo, chỉ đạo phát triển lĩnh vực công thương theo hướng tự chủ, hiện đại, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng…; hoàn thiện không gian chính sách linh hoạt, triển khai cơ chế thí điểm có kiểm soát để tháo gỡ điểm nghẽn, giải phóng và huy động hiệu quả các nguồn lực cho đầu tư phát triển đồng bộ, hiện đại hạ tầng năng lượng, công nghiệp, logistics và thương mại.