Cuba: Ai có thể kế nhiệm Chủ tịch Raul Castro?

Dự báo này được đưa ra sau khi ông Raul Castro tuyên bố rằng vào ngày 19/4/2018 tới ông sẽ từ chức Chủ tịch Cuba, song vẫn giữ chức Bí thư thứ nhất Đảng Cộng sản Cuba. Quyết định này sẽ là cái cớ để Cuba yêu cầu Mỹ bãi bỏ lệnh cấm vận vì Quốc hội Mỹ có lần đã nêu điều kiện để Mỹ bãi bỏ cấm vận Cuba là hai anh em nhà Castro phải từ chức lãnh đạo Cuba.

Hiện vẫn chưa rõ ai sẽ lên thay Raul Castro, 86 tuổi, người từng nhiều lần hứa hẹn rằng nhiệm kỳ 5 năm trên cương vị Chủ tịch Hội đồng Nhà nước Cuba lần này sẽ là nhiệm kỳ cuối cùng của ông. Ngoài ra, Raul Castro sẽ vẫn là Bí thư thứ nhất Đảng Cộng sản Cuba, lực lượng chính trị chính thức duy nhất của nước này, ít nhất cho đến năm 2021, khi ông đã 90 tuổi.

Theo Nikolai Kalashnikov, Phó Giám đốc Viện châu Mỹ Latinh thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Nga, việc ông Castro từ chức sẽ là cái cớ chính thức để quan hệ Mỹ-Cuba bắt đầu nồng ấm. Ông nói: “Đây là cái cớ để Mỹ xem xét bãi bỏ lệnh cấm vận kinh tế Cuba, vì chiểu theo luật Helms–Burton (siết chặt trừng phạt các công ty nước ngoài, trong đó có Cuba), việc hai anh em nhà lãnh đạo Cuba từ chức được xem là một trong các điều kiện để nối lại quan hệ kinh tế với La Habana”.

Tuy nhiên, Tổng thống Mỹ Donald Trump và Đảng Cộng hòa luôn có quan điểm bảo thủ trong vấn đề này. Ông Kalashnikov cho rằng nếu nhìn vào những gì ông Trump thực hiện khi lên nắm quyền, mà hầu hết đều đáp ứng lợi ích của bộ phận hay phản đối nhất trong cộng đồng Cuba ở Mỹ, khó có thể trông chờ sẽ có thay đổi, ít nhất là trong thời gian này. Ông Kalashnikov cho rằng hiện vẫn chưa rõ ông Raul Castro sẽ có một hay hai người kế nhiệm (ở chính phủ và Hội đồng nhà nước). Tuy ông Castro chuyển giao quyền lực ở nhà nước, song vẫn giữ cương vị Bí thư thứ nhất Đảng Cộng sản Cuba, mà đảng là lực lượng lãnh đạo ở Cuba.

Chuyên gia về khu vực Mỹ Latinh của trường Đại học Quốc gia Khoa học Xã hội Nhân văn Nga Mikhail Beliat cũng cho rằng ứng cử viên chính kế nhiệm ông Castro là ông Diaz-Canel, xét qua tần suất ông này xuất hiện trước công chúng và qua thái độ của người dân đối với ông.

Bên cạnh đó, các chuyên gia đều nhất trí rằng hiện nay một thế hệ các chính trị gia trẻ đã xuất hiện tại Cuba để thay thế cho “kỷ nguyên Castro” sau cuộc bầu cử địa phương hồi tháng 11/2016 và đặc biệt là sau cuộc bầu cử quốc hội tới đây. Ông Beliat đánh giá đó là “các chính trị gia trẻ, rất nhiệt tình, đang giữ các chức vụ lãnh đạo địa phương, các thành phố và tỉnh. Chính quyền sẽ được bổ sung các lãnh đạo chính từ thế hệ này”. Theo ông, sau “kỷ nguyên Castro”, chính quyền đang trở nên dân chủ hơn, ít độc tài và có tính tập thể hơn.

Trong khi đó, báo chí phương Tây nhận xét rằng so với thế hệ chính trị gia cách mạng, ông Diaz-Canel nổi lên như một nhân vật thực dụng, kỹ trị và thậm chí “tự do ôn hòa” hơn. Họ nhắc lại thời trẻ khi ông Miguel để tóc dài và mê nhạc Beatles, vì thế mà từng bị nghi ngờ “tuyên truyền cho lối sống phương Tây”.

Hiện ở Cuba, nhiều người trẻ từng trải qua các sứ mệnh quân sự ở Ethiopia, Mozambique, Nicaragua, đều đã được đưa vào các vị trí lãnh đạo cấp trung ở tỉnh./.