Indonesia với chính sách đầu tư phát triển bền vững ngành thủy sản

Tổng thống Indonesia Joko Widodo. Ảnh: TTXVN phát 

Đầu tư phát triển bền vững đối với thủy sản đang là một thách lớn của Indonesia hiện nay. Mặc dù là quốc gia quần đảo lớn nhất thế giới với tiềm năng nghề cá rất lớn, song Indonesia vẫn chưa thể đạt được kết quả tối ưu về kinh tế xã hội. 

Những trở ngại khác nhau như cơ sở hạ tầng cho ngành thủy hải sản còn hạn chế, năng lực và khả năng của ngư dân, tiếp cận vốn và nhiều vấn đề khác nữa hiện rất khó giải quyết triệt để do khả năng của chính phủ.

Đầu tư lớn là cần thiết để khuyến khích sự phát triển chung của ngành thủy sản. Nó không thể chỉ phụ thuộc vào sự hỗ trợ của chính phủ. Hiện tại chỉ có hai doanh nghiệp nhà nước hoạt động trong lĩnh vực thủy sản là công ty Perikanan Nusantara (Perinus) và công ty Perikanan Indonesia (Perindo).

Cả hai vẫn đang trong quá trình tái cơ cấu xây dựng lại sức mạnh của mình, do đó họ vẫn cần thời gian để đóng vai trò chiến lược trong nghề cá.

Chuyên gia quản lý Rhenald Kasali đã phân tích rằng mọi quốc gia, ngoài việc yêu cầu nhiều doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa cung cấp việc làm lớn, còn cần một vai trò lớn của nhà nước để phát triển công nghệ và tài nguyên thiên nhiên.

Sức mạnh của nhà nước đó chính là sức mạnh của một công ty quy mô lớn có thể đảm bảo hiệu quả và nhanh chóng trong việc áp dụng và phát triển công nghệ, điều này có thể là một doanh nghiệp nhà nước, một công ty tư nhân hoặc kết hợp cả hai.

Ngành thủy sản cũng đòi hỏi vai trò đầu tàu của nhà nước để thúc đẩy phát triển bền vững trong tương lai.Trong giai đoạn từ năm 2010-2014, việc thực hiện đầu tư trong nước vào lĩnh vực này chỉ đạt 41,6 tỷ rupiah (2,967 triệu USD). Trong khi đó giai đoạn từ năm 2015-2017, khoản đầu tư vào thủy sản đã đạt hơn 300 tỷ rupiah. 

Đầu tư nước ngoài trong cùng kỳ là khoảng 100 tỷ rupiah, theo Ủy ban điều phối đầu tư (BKPM) năm 2018. Giá trị này vẫn còn rất nhỏ đối với tiềm năng nghề cá của Indonesia.

Không có đầu tư, động lực của ngành chỉ bao gồm các hoạt động chi tiêu, tiêu dùng và xuất nhập khẩu của chính phủ. Nếu không đầu tư đáng kể, các hoạt động khác như nhập khẩu xuất khẩu cũng sẽ bị ảnh hưởng.

Các ngân hàng Indonesia coi lĩnh vực thủy sản khó tiếp cận nguồn vốn vì chúng được cho là có rủi ro cao và do đó có khả năng vỡ nợ cao. Yếu tố chính gây ra đầu tư chậm vào thủy sản là chính sách đầu tư không phù hợp và vô cùng lớn. Nếu không có chính sách phù hợp, rất khó thu hút các nhà đầu tư phát triển ngành một cách bền vững.

Bộ Biển và Nghề cá Indonesia đã khuyến khích các nhà đầu tư nước ngoài trong ngành chế biến, phân phối và nhập kho với nhiều chính sách ưu đãi, song vẫn không thúc đẩy đầu tư đáng kể.

Các chính sách khác làm phức tạp đầu tư bao gồm cấp phép, chi phí trung chuyển cao và các quy trình khác. Việc có nhiều các tàu cá trong tình trạng nhàn rỗi ở các cảng khác nhau là bằng chứng của các chính sách đánh bắt thủy sản cần được xem xét.

Thêm vào đó ưu đãi của chính phủ cũng cần được đánh giá hiệu quả. Đầu tư nên được thực hiện theo nguyên tắc bền vững và phù hợp với nhu cầu quốc gia và các ưu tiên phát triển khu vực. Nó cũng nên duy trì sản xuất và bền vững môi trường. Đầu tư và lợi nhuận một phần nên tiếp thêm sức mạnh cho cộng đồng địa phương thông qua các chương trình bền vững.

Bảo tồn môi trường và trao quyền cho cộng đồng là không thể thiếu trong việc hỗ trợ đầu tư bền vững để tránh hủy hoại môi trường và ngăn chặn vi phạm quyền của người dân sống quanh khu vực kinh doanh thủy sản, cả trong nuôi trồng thủy sản và đánh bắt cá.

Đồng bộ hóa các chính sách của Trung ương và địa phương là cần thiết để tránh xung đột chính sách thực sự ngăn chặn đầu tư. Đồng bộ hóa cũng là việc cấp bách trong quản lý cảng.

Chất lượng quản lý cảng thủy sản theo tiêu chuẩn quốc tế sẽ đảm bảo chất lượng cá cao nhất cập cảng. Cảng cá Urk ở Hà Lan là một hình mẫu rất tốt cho Indonesia. Nó thực hiện hệ thống giao dịch cá tích hợp từ khi cập cảng cho đến khi phân phối.

Các hệ thống giao dịch cá tích hợp sẽ duy trì giá cá và cải thiện phúc lợi của ngư dân. Hệ thống này cũng sẽ khuyến khích các tàu cá từ các quốc gia khác được phép cấp dịch vụ, hợp tác đánh bắt ở Indonesia. 

Khái niệm này có thể được áp dụng ở Cilacap, Trung Java với tiềm năng về cá ngừ với cơ sở hạ tầng đầy đủ. Cá ngừ có giá trị kinh tế cao nhất thế giới trong số các loài cá. Việc Indonesia có nguồn cá loại này dồi dào không chỉ thu hút các nhà đầu tư, mà còn khuyến khích xuất khẩu và tạo ra nhiều việc làm, cải thiện thu nhập cho người dân.

Một chiến lược đầu tư vào thủy sản phù hợp với nhu cầu của khu vực và quốc gia sẽ thúc đẩy đầu tư bền vững. Dần dần nhưng chắc chắn nghề cá sẽ là động lực chính cho nền kinh tế của quốc gia hàng hải này./.