Những điểm mới trong quy định về chào bán trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 200/2026/NĐ-CP quy định về chào bán trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ tại thị trường trong nước và chào bán trái phiếu doanh nghiệp ra thị trường quốc tế, thay thế Nghị định số 153/2020/NĐ-CP, Nghị định số 65/2022/NĐ-CP và Nghị định số 08/2023/NĐ-CP.

Nghị định được ban hành nhằm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý đối với hoạt động phát hành trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ; khắc phục các vướng mắc, bất cập phát sinh trong thực tiễn; tăng cường tính công khai, minh bạch của thị trường; nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý, giám sát; bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư; đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp huy động nguồn vốn trung và dài hạn phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh và đầu tư phát triển.

Với nhiều quy định mới quan trọng, Nghị định số 200/2026/NĐ-CP được kỳ vọng góp phần củng cố niềm tin của nhà đầu tư, thúc đẩy thị trường trái phiếu doanh nghiệp phát triển an toàn, minh bạch, bền vững; qua đó phát huy vai trò của thị trường vốn trong huy động nguồn lực cho nền kinh tế và hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn tới.

Nghị định quy định rõ mục đích phát hành trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ là để thực hiện dự án đầu tư theo các hình thức đầu tư quy định tại Luật Đầu tư. Đồng thời, nguồn vốn từ phát hành trái phiếu phải được doanh nghiệp theo dõi riêng, bảo đảm sử dụng vốn và quản lý việc sử dụng vốn đúng mục đích theo phương án phát hành và nội dung công bố thông tin cho nhà đầu tư.

Trường hợp doanh nghiệp phát hành thông qua bên thứ hai sử dụng vốn thu được từ đợt chào bán trái phiếu vào dự án đầu tư, doanh nghiệp phải có biện pháp theo dõi, quản lý, giám sát bên thứ hai sử dụng vốn theo đúng phương án phát hành.

Bên cạnh đó, nhằm tối ưu hóa dòng vốn cho doanh nghiệp và bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư mua trái phiếu, Nghị định bổ sung quy định doanh nghiệp được sử dụng vốn thu được từ đợt chào bán trái phiếu để gửi tiền tại ngân hàng thương mại hoặc chi nhánh ngân hàng nước ngoài, mua chứng chỉ tiền gửi do ngân hàng thương mại hoặc chi nhánh ngân hàng nước ngoài phát hành trong trường hợp chưa đến thời điểm giải ngân theo tiến độ.

Nghị định cũng quy định doanh nghiệp được thay đổi điều kiện, điều khoản của trái phiếu hoặc thay đổi mục đích phát hành tại phương án phát hành khi đáp ứng các điều kiện: được cấp có thẩm quyền thông qua; được số người sở hữu trái phiếu đại diện từ 65% tổng số trái phiếu cùng loại đang lưu hành trở lên chấp thuận; đồng thời đã hoàn thành việc mua lại trái phiếu trước hạn đối với những người sở hữu trái phiếu không chấp thuận việc thay đổi.

Nghị định quy định tách bạch điều kiện, hồ sơ, trình tự, thủ tục chào bán theo hai nhóm đối tượng gồm: công ty đại chúng, công ty chứng khoán, công ty quản lý đầu tư chứng khoán và nhóm doanh nghiệp không thuộc các đối tượng trên.

Việc phân tách nhằm tạo thuận lợi cho việc áp dụng, thực thi quy định, đồng thời hỗ trợ phân định công tác quản lý, thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm tương ứng theo từng nhóm đối tượng.

Về điều kiện chào bán trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ, Nghị định bổ sung quy định doanh nghiệp phải có nợ phải trả, bao gồm giá trị trái phiếu dự kiến phát hành, không vượt quá 5 lần vốn chủ sở hữu theo Luật Doanh nghiệp sửa đổi năm 2025.

Một số trường hợp được loại trừ áp dụng gồm tổ chức phát hành là doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp phát hành trái phiếu để thực hiện dự án bất động sản, tổ chức tín dụng, doanh nghiệp kinh doanh bảo hiểm.

Nghị định đồng thời phân luồng các đối tượng nhà đầu tư tham gia mua, giao dịch, chuyển nhượng trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ theo từng loại trái phiếu, phù hợp với quy định của Luật Chứng khoán và Luật Doanh nghiệp.

Theo đó, nhà đầu tư chuyên nghiệp là cá nhân được tham gia mua, giao dịch, chuyển nhượng đối với trái phiếu chuyển đổi của công ty đại chúng, công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ. Đối với các trường hợp chào bán trái phiếu khác, nhà đầu tư chuyên nghiệp là cá nhân chỉ được tham gia khi trái phiếu có xếp hạng tín nhiệm và có tài sản bảo đảm hoặc có bảo lãnh thanh toán của tổ chức tín dụng.

Nghị định quy định rõ tài sản bảo đảm hoặc bảo lãnh thanh toán phải bảo đảm thanh toán toàn bộ gốc của trái phiếu. Tài sản bảo đảm không bao gồm cổ phần, cổ phiếu, trái phiếu, phần vốn góp của chính doanh nghiệp phát hành.

Về hồ sơ chào bán trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ, Nghị định bỏ quy định cho phép doanh nghiệp sử dụng báo cáo tài chính bán niên, báo cáo tài chính quý IV hoặc báo cáo tài chính tháng gần nhất được soát xét, kiểm toán, phù hợp với quy định mới của Luật Doanh nghiệp năm 2025 về điều kiện hệ số nợ phải trả trên vốn chủ sở hữu theo báo cáo tài chính năm được kiểm toán.

Đồng thời, Nghị định quy định trường hợp doanh nghiệp phát hành là công ty mẹ phải có báo cáo tài chính hợp nhất và báo cáo tài chính của công ty mẹ đã được kiểm toán; bổ sung yêu cầu doanh nghiệp phải có quyết định của cấp có thẩm quyền thông qua hồ sơ chào bán đã đáp ứng đủ điều kiện và các thông tin, tài liệu trong hồ sơ đầy đủ, hợp lệ, chính xác, trung thực.

Về trình tự, thủ tục chào bán, Nghị định quy định rõ cơ chế chia sẻ thông tin phục vụ công tác theo dõi, quản lý; làm rõ trách nhiệm của doanh nghiệp phát hành trong việc cung cấp đầy đủ hồ sơ cho nhà đầu tư; đồng thời quy định chỉ tổ chức tín dụng được phát hành trái phiếu riêng lẻ theo nhiều đợt.

Nghị định bổ sung quy định về trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan đến hồ sơ, tài liệu, báo cáo phục vụ hoạt động phát hành trái phiếu; làm rõ trách nhiệm của các tổ chức cung cấp dịch vụ như tổ chức tư vấn hồ sơ, đại lý phát hành, tổ chức kiểm toán, kiểm toán viên đủ điều kiện, người ký báo cáo kiểm toán, soát xét, tổ chức xếp hạng tín nhiệm và doanh nghiệp thẩm định giá.

Đồng thời, Nghị định tăng cường nghĩa vụ công bố thông tin của doanh nghiệp phát hành nhằm bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư. Theo đó, doanh nghiệp phải thực hiện công bố thông tin định kỳ, bất thường cho đến khi trái phiếu không còn dư nợ; công bố tình hình sử dụng vốn từ đợt phát hành cho đến khi giải ngân hết số tiền huy động hoặc không còn dư nợ trái phiếu, tùy thời điểm nào đến trước.

Nghị định phân định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, tổ chức trong công tác quản lý, giám sát, thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm đối với hoạt động chào bán trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ theo đối tượng quản lý.

Đồng thời, Nghị định cũng tăng cường phân cấp, phân quyền cho chính quyền địa phương (UBND cấp tỉnh) trong quản lý, thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm trên địa bàn. Bên cạnh đó, bổ sung các quy định về xử lý vi phạm, giải quyết tranh chấp và bồi thường thiệt hại, tạo cơ sở pháp lý rõ ràng hơn cho việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể tham gia thị trường.

Theo Bộ Tài chính, việc ban hành Nghị định số 200/2026/NĐ-CP là bước hoàn thiện quan trọng đối với khung pháp lý về trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ, góp phần củng cố niềm tin của nhà đầu tư, nâng cao tính minh bạch và phát huy vai trò của thị trường vốn trong huy động nguồn lực cho nền kinh tế.

Để triển khai hiệu quả các quy định mới, Bộ Tài chính dự kiến tổ chức các hội thảo tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh vào đầu tháng 7/2026 nhằm phổ biến chính sách, giải đáp vướng mắc cho doanh nghiệp phát hành, tổ chức cung cấp dịch vụ, địa phương và các chủ thể tham gia thị trường.