Vị thế của Anh trong đàm phán với EU về Brexit

Thủ tướng Anh Theresa May. Ảnh: AFP/TTXVN

Đây là dấu hiệu mới nhất cho thấy tình hình rối ren trong Chính phủ của Thủ tướng Theresa May đã khiến bà phải có những thay đổi điều chỉnh so với kế hoạch Brexit trước đây của mình.

Financial Times phân tích sự suy yếu của bà May còn được thể hiện ở cuộc gặp gỡ của bà với lãnh đạo các doanh nghiệp EU tại Văn phòng Thủ tướng diễn ra trước đó cùng ngày nhằm tìm kiếm sự giúp đỡ của những doanh nghiệp này nhằm phá vỡ những bế tắc hiện nay tại các cuộc đàm phán Brexit. 

Sự suy giảm vị thế của bà May ở trong nước đã khiến nhiều nước EU lo ngại bà May khó có thể tại vị đủ dài để thực hiện được những lời hứa mà bà đã đưa ra. Do vậy, đây là thời khắc vô cùng quan trọng để Chính phủ của bà May đi "ván cờ" quyết định số phận sống còn của Brexit mà nước Anh theo đuổi.

Nhìn chung tất cả các bài phân tích, bình luận trên báo chí Anh ngày 13/11 đều là một gam màu xám xịt khi đề cập đến nước Anh và vấn đề Brexit. Gideon Rachman, "cây bút" bình luận kỳ cựu của báo Financial Times cho rằng nước Anh đang trôi theo hướng thảm họa - một Brexit không có chiến lược ngoại giao, kinh tế hay chính trị trụ vững để có thể đi đến con đường thành công. 

Ông cho rằng vấn đề chính ở đây là Chính phủ Anh đã bị kẹt giữa một bên là EU không khoan nhượng và một bên là đảng Bảo thủ thiếu thực tế. EU sẽ không đưa ra bất cứ điều gì giống như thỏa thuận mà những người Anh ủng hộ Brexit mong ước. Tuy nhiên, những người ủng hộ bà May trong đảng Bảo thủ vẫn không chuẩn bị tinh thần chấp nhận thực tế không hề dễ chịu này.

Trong tình huống tê liệt này, dường như Chính phủ Anh sẽ ngày càng không thể theo đuổi một cuộc đàm phán Brexit về mặt chính trị lẫn kỹ thuật. Nhiều khả năng là đến tháng 1/2019, EU sẽ đưa ra cho Anh một thỏa thuận và nói "hoặc là đồng ý hoặc là sẽ không có thỏa thuận". 

EU sẽ ép Anh phải chấp nhận hàng loạt nhượng bộ đối với hàng loạt vấn đề từ tiền bạc cho đến nhập cư và thị trường. Nếu không chấp nhận thì nước Anh sẽ phải trải qua tình trạng lơ lửng của việc "không đạt được thỏa thuận" Brexit vào tháng 3/2019 với hàng hoạt rối ren có thể vấp phải về các lĩnh vực thương mại, đi lại và an ninh giữa 2 bên. Trước tình hình đó, nhiều khả năng Anh sẽ chấp nhận những thỏa thuận do EU áp đặt cho họ.

Tại một sự kiện họp kín gần đây, một chính trị gia cao cấp của Anh đã tranh luận rằng trong trường hợp "không đạt được thỏa thuận nào", EU sẽ bị thiếu ngân sách mỗi năm là 10 tỷ euro, nhưng con số này dường như không đáng kể vì họ cho rằng 27 nước thành viên EU còn lại có thể lấp được khoản thiếu hụt đó.

Những người châu Âu cũng biết rằng thời gian càng trôi đi thì áp lực đối với nước Anh càng lớn. Nhiều dự đoán cho rằng nếu như không đạt được bước đột phá Brexit nào tại Hội nghị Thượng đỉnh EU diễn ra tháng tới, có thể những ngân hàng và doanh nghiệp lớn sẽ chuyển việc làm khỏi Anh. Nếu điều này xảy ra, vị thế đàm phán của Chính phủ Anh sẽ lại càng suy yếu.

Về phía EU, họ đưa ra lập luận rằng tình hình chính trị hỗn loạn ở Anh như hiện nay khiến thỏa thuận với Chính phủ của bà May có thể sẽ trở nên vô nghĩa.

Vị thế của Anh có thể thay đổi rất mạnh mẽ trước những sự kiện gần đây. Nếu như bà May buộc phải tăng mức đóng góp tài chính cho EU, có khả năng bà sẽ đối mặt với sự nổi loạn ngay chính trong nội bộ đảng của mình và bà có thể mất sự ủng hộ. 

Mặt khác, nếu như bà khăng khăng với vấn đề đóng góp tài chính và đồng ý để các cuộc đàm phán đi đến sụp đổ, bà có thể sẽ phải đối mặt với một cuộc nổi dậy chống đối nguy hiểm tương tự từ những người vốn thuộc phe ủng hộ nước Anh ở lại EU trước đây.

Ngoài vấn đề tiền bạc, vẫn có tranh luận chưa được giải quyết trong chính phủ của bà May về việc liệu Anh có cần thiết phải rời khỏi khối thị trường chung EU hay không. Một số nhân vật cao cấp trong chính phủ, trong đó có Bộ trưởng Tài chính  Philip Hammond, cũng rất muốn chính phủ thay đổi quan điểm đối với vấn đề này. 

Điều gì xảy ra tiếp theo phụ thuộc vào việc liệu bà May có bị thay thế bằng một nhân vật thuộc phe ủng hộ nước Anh ở lại EU hay phe ủng hộ rời EU.